[ اصناف منافقان و ارتباط آنها با هم ]
تفسير :
لَقَدِ ابْتَغَوُا الْفِتْنَةَ مِن قَبْلُ وَ قَلَّبُوا لَكَ الْأُمُورَ
يعنى : حقيقت اين است كه آنها پيش از اين نيز فتنهجويى كردند و كار را بر تو وارونه و دگرگون ساختند . اين كار را پيش از جنگ تبوك در جنگ احد انجام دادند كه يك سوم سپاه را اغوا نمودند و از پيكرهء لشكر اسلام جدا كرده ، بازگرداندند و يهود و مشركان را عليه تو شوراندند و اسرار مسلمين را در اختيار دشمنان قرار دادند .
حَتَّى جَاءَ الْحَقُّ وَظَهَرَ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ كَارِهُونَ
يعنى : در يكايك اين موارد حق و حقيقت فرا رسيد و فرمان غيبى خداوند از پيروزى مسلمين و شكست كفّار آشكار گرديد در حالى كه آنها كراهت داشتند و ناراحت بودند .
وَمِنْهُم مَن يَقُولُ ائْذَنْ لِى وَلَا تَفْتِنِّى أَلَا فِى الْفِتْنَةِ سَقَطُوا وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكَافِرِينَ
يعنى : و از آنها برخى - در مقام بهانهجويى از تخلّف - مىگويند : به من اذن بده و مرا آزمايش مكن ، يا مرا به گناه مخالفت ميفكن . اى پيامبر ، آگاه باش كه آنها در مخالفت و آزمايش افتادهاند و حقّاً كه جهنّم فراگير كافران است . يعنى آنها از آغاز بهوسيلهء انكار نبوت و نپذيرفتن اسلام ، در فتنه و گناه افتادهاند كه اين مورد از آثار آن است . و كلمهء « لَمحيطةٌ » ظهور دارد كه جهنم گويى از حالا بر آنها احاطه دارد به نحو احاطهء مسبَّب و معلول ، به سببِ احاطهء سبب و علّت ، زيرا آتش آخرت ، معلول كفر و فسق دنياست .
إِن تُصِبْكَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَإِن تُصِبْكَ مُصِيبَةٌ يَقُولُوا قَدْ أَخَذْنَا أَمْرَنَا مِن قَبْلُ وَ يَتَوَلَّوْا وَهُمْ فَرِحُونَ
« حسنه » هر شىء نيكو و « سيّئه » مقابل آن است . يعنى : اى پيامبر ، اگر تو را امر نيكى برسد ، مانند پيروزى در جنگ ، گرفتن اسير و حيازت اموال و غنائم ، آنها را ناراحت مىكند ؛ و اگر تو را امر بدى برسد ، مثل شكست ، فرار سرباز ، اسارت سپاهى ، تلف اموال و تحمّل جراحات ، آنها مىگويند : ما كار احتياطى خود را از پيش گرفته بوديم ، و از نزد تو با درونى خوشحال برمىگردند .