آيا از آنها مىترسيد ؟ يعنى آيا جنگ و جهاد را از ترس آنها ترك مىكنيد ؟ در حالى كه خدا است كه سزاوارتر است از او بترسيد ، اگر شما مؤمنايد .
قَاتِلُوهُمْ يُعَذِّبْهُمُ اللَّهُ بِأَيْدِيكُمْ وَ يُخْزِهِمْ وَ يَنصُرْكُمْ عَلَيْهِمْ وَ يَشْفِ صُدُورَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ
يعنى : با آنها بجنگيد تا خدا به دستان شما ، و به زور بازوان شما ، آنها را عذاب كند ، و آنها را ذليل و خوار گرداند ، و شما را بر آنها يارى دهد يعنى پيروز نمايد ، و سينههاى گروهى از مؤمنان را ( كه از مشركان زخم خورده بودند ) شفا بخشد ، يعنى همهء ناراحتىها و غصهها و دقّ دلهايى را كه مؤمنان از زخم زبانها و نيش قلمها و آزارهاى آنها دارند زايل نمايد .
وَيُذْهِبْ غَيْظَ قُلُوبِهِمْ وَ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَى مَن يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
يعنى : و خشم و غضب دلهاى مؤمنان را از بين ببرد ، و خدا در اين ميان به هركس كه بخواهد و اراده كند عطف توجه نمايد و توبهاش را بپذيرد ، يعنى گناهان مسلمين را به خاطر جهادشان و گناهان كسانى از كفّار را كه پشيمان شوند ببخشد . گفته شده : فرق ميان شفاى سينه در آيهء قبل و ازالهء خشم در اين آيه اين است كه چون ابتدا دو مطلب ذكر شده ، يكى شكست و خوارى كفّار و ديگر يارى و پيروزى مسلمين ، شفاى سينه راجع به اوّل ، و زوال غيظ راجع به دوم است .
و خداوند دانا و حكيم است ، دانشش همه چيز را فرا گرفته است ، و هيچ كارى انجام نمىدهد مگر آن كه در غايت اتقان و حكمت و عقلانيت است .
أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تُتْرَكُوا وَلَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جَاهَدُوا مِنكُمْ وَلَمْ يَتَّخِذُوا مِن دُونِ اللَّهِ وَلَا رَسُولِهِ وَلَا الْمُؤْمِنِينَ وَلِيجَةً وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ « 16 »
لغت و اعراب :
و لمّا يعلم بهتقدير « و لمّا يظهر حال المجاهدين » ، ظاهرش نفى علم ، و مراد نفى معلوم است . و لميتّخذوا عطف است به جاهدوا . وليجة : رفيق و دوست كه هميشه وارد خانه
تفسير روان (فارسى) — صفحة 251
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٥١