[ حق رسيدگى به مساجد الهى با كيست ؟ ]
تفسير :
مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَن يَعْمُرُوا مَسَاجِدَ اللَّهِ
اين آيه تا شش آيهء بعد يا بيشتر ، مبيّن اين حقيقت است كه زنده و مؤثر و سودبخش بودن هر عمل خيرى مشروط است به اينكه از ايمان صاحبش و اعتقاد او به مبدأ و معاد ، نشأت يابد و اين عمل است كه سعادت آفرين ، و عامل آن داراى پاداش بىحد و جزاى بىحصر است .
معناى آيه : مشركان را نسزد ، يعنى عقلًا پسنديده و شرعاً صحيح و جايز نباشد كه مساجد و خانههاى خدا را تعمير نمايند ، يعنى خرابىهاى آنها را ترميم كنند ، يا از نو بسازند ، يا در آنها حضور يابند و آنها را پرجمعيت كنند .
شَاهِدِينَ عَلَى أَنْفُسِهِم بِالْكُفْرِ أُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ
يعنى : در حالى كه برضد خود ، گواه كفر خويشاند . آنهايند كه همهء كارهاى خيرشان باطل و هدر است . اشاره به اين قاعدهء كلى ثابت در شريعت است كه توحيد و اعتقاد بهمبدأ و معاد شرط ركنى صحت و قبول هر عمل خير است و بدون آن ، اعمال مكلّفان كَسَرَابٍ بِقِيعَةٍ [ نور ، 39 ] و كَرَمَادٍ اشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيحُ [ ابراهيم ، 18 ] و هَبَاءً مَّنثُوراً [ فرقان ، 23 ] است چنانكه در آيات ديگر اين كتاب كريم بيان شده است .
وَ فِى النَّارِ هُمْ خَالِدُونَ
يعنى : و آنها در آخرت در ميان آتش دوزخ جاودانند .
إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَاجِدَاللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَ آتَى الزَّكَاةَ وَلَمْ يَخْشَ إِلَّا اللَّهَ
يعنى : جز اين نيست كه مسجدهاى خدا را كسى تعمير مىكند ( يعنى به تعمير ظاهرى حسّى مانند ترميم خرابىها ، تجديد بنا و احداث و ساخت ابتدايى ، يا بهتعمير معنوى عقلانى نظير حضور انبوه و اقامهء نماز و طاعات ديگر ) كه به خداوند و روز واپسين ايمان آورده است ، و نماز برپا مىدارد ، و زكات مىپردازد ، و جز خدا از احدى نمىهراسد .