اجمالى آنها بر سپاه پس از توبيخ كه در آيههاى 67 و 68 و 69 آمده است . 2 - آيهء اول سوره كه همهء غنائم را در اختيار پيامبر قرار داد . 3 - اين آيه كه يك پنجم از آنِ پيامبر و ذىالقربى است . و حاصل احكام سه گانه اين است كه به لفظ « فكلوا » رفع حرمت از غنائم و اسرا شده ، سپس همه به لفظ « قل الأنفال للَّه » به پيامبر تمليك شده و سپس يك پنجم آن به لفظ « فأنّ للَّهخمسه و . . . » به پيامبر و ذىالقربى تمليك شده و از حكم چهار پنجم ساكت است و طبعاً در تحت آيهء اول باقى مىماند و ملك مستقل پيامبر مىشود . پس همهء غنائم جنگى از آنِ اوست ، 45 به عنوان انفال و 15 به عنوان خمس . و اين معنا ظاهراً مفاد روايات ابواب خمس نيز هست كه پيامبر در چهار پنجم اختيار تام دارد ، هرچند در بدر در غير سپاهِ متصدى جنگ مصرف نكرد ، بلكه حصّهء يك پنجم خود را نيز با بقيه در ميان سپاه بالسويه قسمت نمود . و اين آيه اگرچه در مورد غنائم جنگى است لكن مفادش عام است و همهء غنائم پنجگانه را كه اشاره شد شامل است ، و از اين رو ، اين آيه در فقه ، مورد استدلال بر مطلق غنائم قرار گرفته است .
إِذْ أَنْتُم بِالْعُدْوَةِ الدُّنْيَا وَهُم بِالْعُدْوَةِ الْقُصْوَى وَالرَّكْبُ أَسْفَلَ مِنكُمْ وَلَوْ تَوَاعَدتُّمْ لَاخْتَلَفْتُمْ فِي الْمِيعَادِ وَلكِن لِيَقْضِيَ اللّهُ أَمْرَاً كَانَ مَفْعُولًا لِيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَن بَيِّنَةٍ وَيَحْيَى مَنْ حَيَّ عَنْ بَيِّنَةٍ وَإِنَّ اللّهَ لَسَمِيعٌ عَلِيمٌ « 42 »
لغت و اعراب :
إذ أنتم بدل است از يوم التقى الجمعان در آيهء قبل . عدوة بهتثليث عين : ساحل و كنار دريا و رود و غيره . قُصوى : مؤنّث أقصى ، دور تر . ركب : جمع راكب ، سواره . ليقضى اللَّه متعلّق است بهمحذوف ، بهتقدير « قدّر اللَّه اجتماعكم من غير ميعاد » . ليهلك بدل است از ليقضى .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 212
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢١٢