مشركان قريش ادعا مىكردند كه توليت و سرپرستى حرم امن الهى و مسجد الحرام از آنِ آنهاست ، از اين رو مىگفتند : هركه را ما بخواهيم راه مىدهيم ، يا جلوگيرى مىكنيم .
معناى آيه : در حالى كه هرگز آنها سرپرست مسجد نيستند و متوليان اين خانه كسى جز اهل تقوا نيست . يعنى چگونه ممكن است كسانى كه با صاحب خانه دشمناند ، ربوبيت او را منكرند و جمادات را شريك و همتاى او مىدانند ، ولايت حرم و توليت مسجدالحرام را داشته باشند ؟ ! و لكن اكثر آنها نمىدانند كه شرك بهچنين صاحب خانه با ولايت چنين خانهاى نمىسازد .
[ آداب جاهلى مشركان در حج ]
وَمَا كَانَ صَلَاتُهُمْ عِندَ الْبَيْتِ إِلَّا مُكَاءً وَتَصْدِيَةً فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنتُمْ تَكْفُرُونَ
يعنى : برخى از رفتار مشركان اين است كه دعا و درخواست حاجتشان در نزد خانهء خدا جز سوت كشيدن با لبها و كفزدن با دستها نيست . و يا آن كه نمازى كه خدا از آنها مىخواهد در مرحلهء عمل ، جز اين دو كار لغو نيست . پس بچشيد عذاب را بهسبب آن كه كفر مىورزيديد و كفران نعمت مىكرديد . يعنى به زودى در روز بدر يا در عالم آخرت به آنها چنين گفته مىشود .
بايد دانست كه عادت مشركان مكّه آن بود كه در حج و عمره ، هنگام طواف خانهء خدا ، مرد و زن دست در دست يكديگر همانند رقص دستهجمعى ، دور بيت اللَّه مىچرخيدند و سوت مىكشيدند و كف مىزدند .
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ لِيَصُدُّوا عَن سَبِيلِ اللّهِ فَسَيُنْفِقُونَهَا ثُمَّ تَكُونُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً ثُمَّ يُغْلَبُونَ وَالَّذِينَ كَفَرُوا إِلَى جَهَنَّمَ يُحْشَرُونَ « 36 » لِيَمِيزَ اللّهُ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَيَجْعَلَ الْخَبِيثَ بَعْضَهُ عَلَى بَعْضٍ فَيَرْكُمَهُ جَمِيعاً فَيَجْعَلَهُ فِي جَهَنَّمَ أُولئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ « 37 »