مىكند ، و يا آن كه پس از قيام با همهء طول مدتش در جنب قدرت و عظمت حق ، گويى يك ساعت بيش نيست . ) بگو : جز اين نيست كه علم آن در نزد پروردگار من است . يعنى و غير او حتى فرشتگان مقرّب و پيامبران مرسل چه رسد به غير آنها علم و اطلاعى از آن ندارند .
لَا يُجَلِّيهَا لِوَقْتِهَا إِلَّا هُوَ
آن را به هنگام رسيدن وقتش جز او آشكار نمىكند . يعنى علاوه بر آن كه علم به زمان آن مختصّ به خداوند و در مَكمن دانش ربوبى اوست ، ايجاد و تحقق بخشيدن آن در خارج نيز در موقع خود جز به دست قدرت او و به ارادهء او نخواهد بود .
ثَقُلَتْ فِى السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ لَاتأْتِيكُمْ إِلَّا بَغْتَةً
يعنى : قيامت در آسمانها و زمين سنگين و سخت است . يعنى علم به تحقق آن بر اهل آسمانها و زمين از فرشتگان و انسانها و اجنّه و شياطين سنگين است . و يا آن كه تصور اوصاف و احوال حوادث آن بر آنها و يا تحقق و وقوع خارجى آن براى همهء آنان سنگين خواهد بود . و اى مردم ، قيامت بر شما نخواهد آمد مگر بغتتاً ، يعنى ناگهانى و بدون سابقه و علامتهاى هشداردهنده .
يَسْئَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِىٌّ عَنْهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللَّهِ وَلكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَايَعْلَمُونَ
يعنى : اى پيامبر ، از تو دربارهء قيامت به گونهاى مىپرسند كه گويا تو بدان عالمى و يا از خداوند دربارهء آن به اصرار در پرس و جويى . بگو - يعنى مكرراً و براى تحكيم و تثبيت مطلب - كه جز اين نيست كه دانش آن نزد خداست و از علم ازلى او به جايى حتى لوح محفوظ و به احدى حتّى فرشتگان تنزل نكرده است . و لكن بيشتر مردم نمىدانند .
بايد دانست كه از ظواهر آيات و اخبار برمىآيد كه حقيقت روز قيامت عبارت است از مدّتى بس طولانى از زمان كه آغاز و پايان آن مبهم و غيرمعلوم است ، ولى بهطور يقين مبدأ شروع آن ظهور حوادث عجيب و تغييرات حيرتآور و هولانگيز و بىسابقه در عالم وجود و در تاريخ ربوبيت الهى است ، امورى كه برخى از آنها تدريجى انجام مىيابد ، مانند نفخههاى سهگانهء صور ، و انقلاب و دگرگونى در كرات جوّى و كهكشانها و خورشيد و ماه ، و تغييرات خطير در روى زمين و در كوهها و درياها و صحراها و حيوانات زنده و مرده و غير آنها .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 161
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٦١