چنين مىگويند ، و تمسّك به استغفار براى تخلّص از نكوهش مردم است ، از اين رو مىفرمايد : و اگر باز هم از امتعه و حُطام دنيا از همان راه اول برسد آن را مىگيرند .
أَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثَاقُالْكِتَابِ أَنلَايَقُولُوا عَلَىاللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ وَ دَرَسُوا مَا فِيهِ
استفهام براى تقرير و توبيخ است . يعنى : آيا بر عهدهء آنها پيمانى در كتاب تورات گرفته نشده بود كه به نام خداوند جز حق نگويند ؟ ( ظاهراً اين رقم پيمان در متن تورات از عالمان و مبلّغان تورات گرفته شده ) يعنى پس چگونه مال دنيا را از راه ارتشاء و ربا و تحريف كتاب مىگيرند و به نحو قطع مىگويند خدا ما را مىآمرزد ؟ و اين در حالى است كه آنها تورات را خواندهاند و بررسى كرده و از احكام آن باخبرند .
وَالدَّارُ الآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ أَفَلَا تَعْقِلُونَ
يعنى : و خانهء آخرت براى كسانى كه تقوا پيشه دارند بهتر است ، آيا نمىانديشيد ؟ ! يعنى به آنها بگوييد چرا نمىانديشيد ؟
وَالَّذِينَ يُمَسِّكُونَ بِالْكِتَابِ وَ أَقَامُوا الصَّلَاةَ إِنَّا لَانُضِيعُ أَجْرَ الْمُصْلِحِينَ
اين آيه در بيان حكم كلّى است شامل همهء مذاهب و ملل در طول تاريخ .
معناى آيه : و كسانى كه به كتاب آسمانى خويش تمسّك مىجويند و نماز را اقامه مىكنند ، به يقين ما پاداش اصلاحگران را ضايع نمىكنيم .
بايد دانست كه عموم موصول « الّذين » و استعمال تمسّك به صيغهء مضارع كه خالى از ظهور در استمرار نيست ، و اطلاق حال تمسّك به كتاب ، و اطلاق يا عموم كتاب ، همهء اينها افاده مىكند كه مراد اعطاى قاعدهاى كلى است شامل حال همهء كسانى كه به كتاب آسمانى عصر خود تمسّك جويند و همواره احكام خود را از اصول عقايد و فنون اخلاق و فروع اعمال از آن كتاب استنباط كرده و عمل نمايند و نماز را برپا دارند ، خواه يهود از تورات در عصر خود يا نصارى از انجيل در زمان خود يا مسلمان از قرآن تا آخرالابد .
و اين كه فرمود : بىترديد ما پاداش نيكان و اصلاحگران را ضايع نمىكنيم ، يعنى آنچه را در دنيا حكمت عام و نظام تام اقتضا كند ، در دنيا و آنچه بايد در آخرت برسد در آنجا به آنان خواهيم داد .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 146
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٤٦