لغت و اعراب :
الذين يتّبعون صفت الذين هُم در آيهء سابق است ، يا مبتداست و خبرش يأمرهم است .
امّى : منسوب به مادر ، كنايه از اين كه درس نخوانده و خط ننوشته است . طيّب : هرچيزى كه طبعپسند يا عقلپسند باشد ، و خبيث مقابل آن است . وَضَعَ عنه الشىءَ - از باب مَنَعَ - : ساقط كرد آن را از او . اصر : سنگينى و گناه و پيمان . اغلال : جمع غُلّ ، زنجير آهنين كه بهدست و پا يا گردن بسته مىشود . عَزَّره : تعظيم و تجليل نمود از او . انزل معه بهتقدير « انزل مع نبوّته - يا - انزل إمامته مع نبوّته » است .
[ اوصاف پيامبر اسلام ( ص ) در تورات و انجيل ]
تفسير :
الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِىَّ الْأُمِّىَّ
اين آيه ، تتمّهء كلام خدا با موسى در آيهء قبل است . يعنى : اى موسى ، آنهايى كه به آيات ما ايمان مىآورند كسانى هستند كه چون پيامبر خاتم مبعوث گردد پيروى از آن رسولِ نبىّ امّى مىكنند . رسول است به لحاظ آن كه فرستاده از جانب پروردگار است . و نبىّ است براى آن كه پيامآور به مردم است . و امّى است براى آن كه مكتب نرفته و درس نخوانده و خط ننوشته است . يعنى با اين وضع عالم و آگاه از همهء عوالم غيب و شهود است .
الَّذِى يَجِدُونَهُ مَكْتُوباً عِندَهُمْ فِى التَّورَاةِ وَالْإِنْجِيلِ يَأْمُرُهُم بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ
يعنى : پيامبرى كه او را در نزد خود در كتاب تورات و انجيل ، نوشته مىيابند . يعنى او را به نام و نشان و اوصاف كمال و كتاب و شريعت و آيات و معجزات در آن دو كتاب مىبينند و مىخوانند . پيامبرى كه آنها را به هر امر پسنديدهاى فرمان مىدهد و از هر امر ناپسندى نهى مىكند .
وَ يُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبَاتِ وَ يُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبَائِثَ
يعنى : پيامبرى كه در اين دنيا آنچه را كه نزد عقل و طبع ، طيّب و پاكيزه است از اجناس و اعيان اين جهان از خوراكى و پوشاكى و مسكن و همسر و از عقايد و اخلاق و اعمال ، حلال مىكند و آنچه را كه پليد است از مواد اين جهان مانند ميته و خون و مسكرات و