همراه آنها هلاك مىكردى . يعنى در آن حال كه ميان قوم بوديم و آنها گوساله مىساختند يا مىپرستيدند .
أَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاءُ مِنَّا
يعنى : آيا ما را به خاطر آنچه نادانهاى ما انجام دادهاند در اين صحرا به هلاكت مىرسانى ؟ ! مراد از « فعل سفهاء » درخواست رؤيت آشكار و ديدار علانيه است كه آنجا كردند ، يا ساختن و پرستيدن گوساله است كه قبلًا انجام دادند .
إِنْ هِىَ إِلَّا فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِهَا مَن تَشَاءُ وَتَهْدِى مَن تَشَاءُ
يعنى : اين عمل جز آزمايش تو نيست . ( مراد اين است كه اگر اين قوم را براى آن پرستش هلاك كردى تو خود صداى خُوار در جوف گوساله آفريدى تا آنها پرستيدند .
و اگر براى درخواست رؤيت در اين صحرا هلاك نمودى تو خود صداى خود را در گفتگو به آنان شنواندى تا به طمع رؤيت آشكار افتادند . ) آرى به وسيلهء اين امتحان هركه را بخواهى گمراه مىكنى و هركه را بخواهى هدايت مىكنى . يعنى آن كس را كه سوابق شر و شقاوت دارد رها مىكنى تا گمراه گردد ، و آن كس را كه سوابق خير و سعادت دارد راهنمايى مىكنى .
أَنْتَ وَلِيُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنتَ خَيْرُ الْغَافِرِينَ
يعنى : تو اى خدا سرپرست و ياور ما هستى ، پس بر ما ببخش و ترحم كن و تو بهترين بخشندگانى .
بايد دانست كه موسى پس از هلاكت همراهانش از بيم آن كه بنىاسرائيل تهمت قتل آنها را به وى زنند و از دين بيرون روند ، از ته دل خواستار زنده شدن آنها بود هرچند از يك سو هم شمول غضب خدا بر آنها به واسطهء گناه كبيرهء آنان مانع از درخواست بود ، لكن بالأخره با كمال خضوع سخنانى كه غفران او را برانگيزد و رضايت او را جلب نمايد بهزبان آورد ، نظير استعمال كلمهء ربّ ، و تسليم نفس بر مرگ ، و نسبت دادن گناه به نادانها و سفها ، و ذكر قدرت خدا در امتحان و مشيّت او براى اضلال و هدايت ، و در آخر گشودن زبان بهتوسل و دعا و طلب مغفرت تا بهآنجا كه خدا آنها را زنده كرد و با موسى بازگشتند .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 128
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٢٨