وَ كَانَ اللَّهُ بِهِمْ عَلِيماً
يعنى : و خداوند از ازل و در هميشه به حال آنها از خطورات قلبى و عزيمتها و ارادههاى باطنى و حركات و اعمال خارجى ، داناست .
إِنَّ اللَّهَ لَايَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ
يعنى : بدون شك خداوند به اندازهء وزن يك ذره ، يعنى كوچكترين جرم از اجرام جهان ، به كسى ظلم نمىكند ؛ خواه انسان باشد يا مَلَك و جنّ و ساير جانداران ، نه در مرحلهء تكليف كه بيش از حد طاقت بخواهد و نه در مرحلهء محاسبهء اعمال كه كم و زياد كند ، و نه در مقام جزا و پاداش كه از ثواب طاعت بكاهد يا به كيفر اعمال بد بيفزايد ، زيرا او قادر مطلق است « و انما يحتاج الى الظلم الضعيفُ » و ظلم و ستم ناشى از عجز و ناتوانى است .
وَ إِن تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِن لَّدُنْهُ أَجْراً عَظِيماً
يعنى : و اگر هموزن ذرّه كار نيك باشد ، اگر از كسى به اندازهء ذرهاى عمل خير صادر شود ، خدا آن را چند برابر مىكند و از جانب خود اجرى بزرگ هم مىدهد . بدين معنا كه نخست بر هر عمل خيرى پاداش ده برابر مىدهد و در مرتبهء بعد ، از جانب خود عطيّهء عظيمى كه گاهى به هفتصد برابر و گاهى به بيش از آن برسد تفضّلًا نه به عنوان پاداش عمل ، اعطا مىكند . و اطلاق اسم اجر بر آن مَجاز است به لحاظ اينكه توأم با اجر و از لوازم اجر است .
فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِن كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هؤُلَاءِ شَهِيداً « 41 » يَوْمَئِذٍ يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَعَصَوُا الرَّسُولَ لَوْ تُسَوَّى بِهِمُ الْأَرْضُ وَلَا يَكْتُمُونَ اللَّهَ حَدِيثاً « 42 »
لغت و اعراب :
سَوَّى الشىءَ بالشىء : اوّلى را با دومى يكسان كرد . لو تسوّى ، ما مىگوييم كاش ما با خاك يكسان مىشديم ، و عرب مىگويد كاش خاك با ما يكسان مىشد . ودّ الشىءَ : دوست داشت
تفسير روان (فارسى) — صفحة 68
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٦٨