بىاعتنا . فخور : فخرفروش ، ستايندهء خود .
تفسير :
[ اصلاح ميان زن و مرد ]
وَ اعْبُدُواْ اللَّهَ وَ لَاتُشْرِكُواْ بِهِ شَيْئاً
امر « اعبُدوا » ارشادى است ، زيرا كسىكه خدا را درست بشناسد عقلش به وجوب عبادت او و حرمت شرك حكم مىكند . و ممكن است مولوى باشد .
معناى آيه : و خدا را بپرستيد و هيچ چيز را شريك او قرار ندهيد ، يعنى بتان و ستارگان و فرشتگان و پريان و قدّيسان و عُزَير و مسيح بن مريم و هر آنچه تا حال بشر آن را شريك و همتاى خدا دانسته است .
وَ بِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَاناً وَ بِذِى الْقُرْبَى وَ الْيَتَامَى وَ الْمَسَاكِينِ وَ الْجَارِ ذِى الْقُرْبَى وَ الْجَارِ الْجُنُبِ وَ الصَّاحِبِ بِالْجَنبِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ وَ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ
[ لزوم احسان به خلق ]
يعنى : و به پدر و مادر نيكى بسزا كنيد ، بدان گونه كه شرع و عقل آن را نيكى مىشمارد ؛ و همچنين به خويشان و نزديكان غير از والدين .
بدان كه « ذىالقربى » يعنى مطلق ارحام ، در كتاب ارث فقه اسلامى به سه قسمت طبقهبندى شدهاند : 1 - والدين و اولاد هر چه پايينتر روند . 2 - اجداد هر چه بالاتر روند و برادران و خواهران و اولادشان هر چه پايينتر روند . 3 - عموها و عمهها و دايىها و خالهها هر چه بالاتر روند و اولاد طبقهء پايين آنها هر چه پايينتر روند . پس در اين آيه بخشى از طبقهء اول كه خصوص والدين است ذكر شده و بخش ديگر و ساير طبقات در تحت ذىالقربى مندرج شدهاند .
و نيز به يتيمان و فقرا و همسايهء نزديك و همسايهء دور و به رفيق مجاور كه شامل همسفره در مهمانى و همجوار در وسايط نقليه و صفوف نماز جماعت و اجتماعات ديگر و رفيق سفر و همكار در اداره و كارخانه و دكان و كلاس درس و غير اينها مىشود ، و نيز به فرزند راه يعنى مسافرى كه به جهت ملازمت راه فرزند راهش مىگويند ، و نيز به بردگانى كه از راه غنيمت جنگى يا هبه يا تجارت و غيره مالك شدهايد . يعنى به همهء اينها نيكى كنيد .