قَالُواْ شَهِدْنَا عَلَى أَنفُسِنَا وَ غَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا
يعنى : آنها در آن روز مىگويند : آرى ما به زيان خود گواهى مىدهيم . يعنى رسولان تو آمدند و آياتت را بر ما خواندند و ما را بيم دادند . و جملهء « غرّتهم » نظير دفع توهّم است و گويى در كلام ، اين سؤال در تقدير است كه اگر آنان بيانات و انذار رسولان را درك كردند پس چرا انكار كردند و بدان حال افتادند ؟ و جوابش اين جمله است كه شيرينى زندگى دنيا آنها را مغرور كرد . زيرا هر بار منطق رسولان و حقايق كتابهاى الهى در فكر آنها تابشى داشت و ذهن آنها را متوجه معنويات و مبدأ و معاد مىكرد ، محبت جاه و مال ، حجابى حايل ميان آنان قرار مىگرفت و آنان را مغرور مىساخت .
[ روز اعتراف ]
وَ شَهِدُواْ عَلَى أَنفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُواْ كَافِرِينَ
يعنى : و نتيجه اين شد كه به ناچار و پس از حصول علم اليقين به حقايق دينى ، به زيان نفس خويش شهادت دادند كه در دنيا كافر بودند .
ذلِكَ أَن لَمْ يَكُن رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرَى بِظُلْمٍ وَأَهْلُهَا غَافِلُونَ « 131 » وَلِكُلٍّ دَرَجَاتٌ مِمَّا عَمِلُوا وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ « 132 » وَرَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ إِن يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَسْتَخْلِفْ مِنْ بَعْدِكُم مَايَشَاءُ كَمَا أَنْشَأَكُم مِن ذُرِّيَّةِ قَوْمٍ آخَرِينَ « 133 » إِنَّ مَاتُوعَدُونَ لَآتٍ وَمَا أَنْتُم بِمُعْجِزِينَ « 134 »
لغت و اعراب :
ذلك اشاره به فرستادن رسولان و انذار آنهاست . أن لم يكن ، أن مخفّفه است به تقدير « لأن الشّأن » . قُرى : جمع قريه ، مجتمع انسانى و محل اجتماع از شهر و روستا . بظلم يعنى