قَدْ فَصَّلْنَا الْأَيَاتِ لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ
يعنى : حقّاً كه ما آيات قرآن را براى گروهى كه اهل تذكّر و تعقّل هستند تفصيل داديم ، الفاظش را منقسم به سورهها و آيات ، و محتوايش را تقسيم به علوم و فنون متنوع كرديم .
و ممكن است مراد از آيات ، آيات انفسى و آفاقى باشد . يعنى نشانههاى توحيد و عظمت و حكمت خود را كه نفوس بشر و ساير صاحبان انفس وكرانههاى جهان مملوّ از آن است براى ارباب تفكّر و تعقّل تفصيل تكوينى داديم .
لَهُمْ دَارُ السَّلَامِ عِندَ رَبِّهِمْ
يعنى : براى آنان كه اهل تذكّر و تعقّلاند ، در نزد پروردگارشان خانهء سلامت ثابت و مسلّم است . مراد از عنديّت و در نزد خدا بودن اين است كه در آن عالم همهء حجابهاى مادى برداشته مىشود و جلال و جمال حق ظهور و تجلّى مىكند ، همهء ذوىالعقول يكديگر را مىبينند ، فرشتگان و اجنّه و ارواح ديگر با انسان همكلام مىشوند ، عظمت و جبروت خداوند در تمام شئون آن جهان متجلّى و مشهود مىگردد ، نواى عطوفت إله و خطابات لبريز از مهر و محبت او دلهاى مؤمنان را مىنوازد ، رفتار فرشتگانِ غِلاظ و شِداد با مجرمان و طاغيان دهر ، قلوب صالحان را شفا مىبخشد و بالأخره محيط آنجا به گونهاى است كه گويى مؤمنان و مطيعان ، خود را در نزد خداى خود مىبينند هرچند قرب و بُعد واقعى و نسبت تكوينى ميان واجب و ممكن و خدا و خلق در اين جهان و آن جهان يكسان است .
و مراد از خانهء سلامت بهشت است كه از همهء نواقص و عيوب و آفات و حوادث و مضرّاتى كه در دنيا تصور مىشود سالم و مبرّاست ، و آنان به كلّى ايمن از مرگ و مرض و فقر و رنج و غصه و مصيبتاند ، و از همهء حوادث ناراحتكننده كه بالاترين آنها ترس از انقضاى مدت و تمام شدن عمر بهشتيان و خرابى و ويرانى بهشت است آسودهخاطر و مطمئناند .
وَ هُوَ وَ لِيُّهُم بِمَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ
يعنى : و خداوند ، سرپرست و ياور و دوست آنهاست ، و همهء اين نعمتها در برابر آن حسنات و كارهاى خير است كه در دنيا انجام مىدادند .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 452
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٥٢