لغت و اعراب :
[ ترك گناهان ظاهر و باطن ]
اثم : گناه ، تأخيرانداختن . قَرَفَ و اقترف : كسب كرد .
تفسير :
وَ ذَرُواْ ظَاهِرَ الْإِثْمِ وَ بَاطِنَهُ
خطاب به انسانها و مجامع بشرى است . يعنى : و آشكار گناه و پنهان آن را ترك نماييد . مراد از گناه آشكار ، گناهان عملى است از قبيل ترك واجبات الهى و ارتكاب محرمات او . و گناه پنهان ، گناهان اعتقادى است كه در دل است نظير كفر و شرك و نفاق و حسد و عُجب و تكبّر و نحو آنها .
و محتمل است مراد تنها گناهان عملى باشد و آشكارش آن باشد كه علناً و در جلوت انجام مىگيرد ، و پنهانش آن كه در خلوت واقع مىشود . و ممكن است به قرينهء قبل و بعد آيه ، مراد از گناه آشكار ، گناهى است كه زشتى و قباحتش در نزد عقل و اهل خرد آشكار است مانند ظلم و شرك و افساد در روى زمين . و مراد از گناه پنهان ، آنچه قبح و مفاسد آن را همه درك نمىكنند نظير امتناع از خوردن مذكّى كه تحريم حلال است و خوردن ميته و دم و لحم خنزير و آنچه نام خدا بر آن ذكر نشده كه تحليل حرام است .
پس غرض آيه اين است كه اين گناهان از قبيل گناهان باطنى است و چنان كه گناهان ظاهرى را بايد ترك نمود گناهان باطنى را نيز بايد ترك كرد .
إِنَّ الَّذِينَ يَكْسِبُونَ الْإِثْمَ سَيُجْزَوْنَ بِمَا كَانُواْ يَقْتَرِفُونَ
يعنى : حقيقت اين است كه كسانى كه گناه كسب مىكنند - يعنى اعم از آشكارا و پنهانى - به زودى در آيندهء دنيا و در آخرت به سزاى آنچه كسب مىكردند مجازات خواهند شد .
وَ لَاتَأْكُلُواْ مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ إِنَّهُ لَفِسْقٌ
يعنى : و هرگز از آنچه نام خدا بر آن برده نشده ، نخوريد . مراد ، حيوانات حلال گوشت قابل تذكيه است كه چون وقت تذكيه نام خدا بر آنها ذكر نشود ، ميته و مردار مىگردند . و اطلاق آيه شامل اين موارد است : صورت ترك نام خدا عمداً و با جهل به حكم و به