و اخلاقى و در بُعد عملى فردى و اجتماعى تا آن حد كه استعداد تعالى دارند ، ترقى دهد و به كمال ممكن برساند .
و مراد از اين كه صدق و عدل است اين است كه اين كلمهء الهى در زمانهاى سير تكاملى خود پيوسته درست و عادلانه بوده ، آنچه خبر داده از اصول و فروع احكام و حوادث و قصص و معارف ، راست و درست ، و آنچه انشاء نموده از امر و نهى و وعد و وعيد و داورىها عدل و قسط بوده است .
لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِهِ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
يعنى : هرگز سخنان او را تبديلكننده و تغييردهندهاى نيست . هيچ گاه نبى و رسولى از جانب غير او نمىآيد كه دين او را به دين ديگرى تبديل نمايد ، و يا احدى را توان آن نيست كه شريعتى نظير شريعت او يا صادقانه و عادلانهتر از آن بياورد .
و ممكن است مراد از « كلمات » قرآن باشد ، يعنى قرآن او را احدى نمىتواند همانند تورات و انجيل تحريف نمايد ، زيرا خود ، وعدهء حفظ آن را داده است ، و اوست كه شنوا و داناست ، شنوا به گفتار همهء انسانها و دانا به همهء كردار و اسرار آنها .
وَإِن تُطِعْ أَكْثَرَ مَن فِي الْأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَن سَبِيلِ اللّهِ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ « 116 » إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ مَن يَضِلُّ عَن سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ « 117 » فَكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللّهِ عَلَيْهِ إِن كُنتُم بِآيَاتِهِ مُؤْمِنِينَ « 118 »
لغت و اعراب :
خَرَصَ فى الأمر - از باب ضَرَب و نَصَر - : به ظنّ و گمان سخن گفت ، خَرَص : تخمين زد ، اندازهگيرى كرد . أعلمُ مَن يضلّ به تقدير « به من يضلّ » .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 441
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٤١