معناى آيه : اى پيامبر به كفّار بگو : آيا من از راه عدل و قسط منحرف شوم و غير از خدا حاكمى بطلبم ؟ مراد موارد اختلافات دينى و دنيوى است ؛ در حالى كه او بهسوى شما جامعهء بشرى اين كتاب را فرو فرستاده ، كتابى كه مفصّل است ، يعنى كتابى است كه از نظر آيات و سُوَر و احكام اصولى و فروعى و قصص و امثال و پند و اندرز و امر و نهى و وعد و وعيد و علوم و فنون متناسب با حال جامعه ، تفصيل داده شده است .
وَ الَّذِينَ ءَاتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْلَمُونَ أَنَّهُ مُنَزَّلٌ مِّن رَّبِّكَ بِالْحَقِّ
يعنى : و كسانى كه به آنها كتاب دادهايم مىدانند كه اين كتاب از جانب پروردگار تو به حق نزول يافته است . مراد از آنها علماى يهود و نصارى است كه كتاب تورات و انجيل در دست آنهاست و آنها هستند كه ( بر طبق آنچه در دو كتاب به صراحت و وضوح و شرح و تفصيل وارد شده و بر وفق آنچه در تواريخشان و پيامبرانشان رسيده ) صدق پيامبر اسلام و حقّانيت قرآن را مىدانستند و يقين داشتند كه اين كتاب به درستى و حق و هدفى و الا و غرضى عقلانى نازل شده است .
فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ
يعنى : پس اى پيامبر ، يا اى مخاطب ، حتماً و بىترديد از اهل شك و ريب مباش . يعنى شك در اين كه اهل كتاب حقّانيت اين كتاب را مىدانند ، و يا ترديد در اين كه اين كتاب از جانب خداوند است ، نظير : وَ لَاتَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ [ انعام ، 14 ] .
وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقاً وَعَدْلًا
يعنى : و سخن پروردگارت در حالى كه صدق و عدل است به اتمام رسيد .
مراد از كلمه و سخن در اينجا مطلب و هدفى است كلّى كه خدا آن را اراده كرده و آن دعوت بشر به دين و شرايع و كتابهاى آسمانى به وسيلهء فرستادگان خويش است كه از نخستين روز بعثت مرسلين با اولين شريعت نازل شده آغاز شده و همراه با تكامل كمّى و كيفى بشر و رشد عقلى و استعدادى آنها ، در قالب شرايع آسمانى مختلف تكامل يافته و با آخرين شريعت و كتاب آسمانى محمد پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله تماميت پيدا كرده است به گونهاى كه مىتواند افكار و غرايز بشر را در جنبههاى معنوى و نيازهاى اعتقادى
تفسير روان (فارسى) — صفحة 440
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٤٠