مضارع استعمال نشده است . عَمهَ زيدٌ - از باب عَلِمَ و مَنَع - : متحيّر و حيران گرديد .
تفسير :
[ مشركان ، راه ايمان را به روى خود بستهاند ]
وَ أَقْسَمُواْ بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لَئِن جَآءَتْهُمْ ءَايَةٌ لَيُؤْمِنُنَّ بِهَا
يعنى : و آن كفّار ، به خدا سوگند خوردند در حالى كه در سوگند خود مجدّ و كوشا بودند كه اگر آيه و نشانهاى براى آنها از جانب خدا بيايد بىترديد ايمان خواهند آورد ، يعنى به پيامبر اسلام و دين و كتاب او . و مرادشان از آيه پس از ديدن معجزات پيامبر و قرآن او ، معجزات خاصى است كه به پيامبران گذشته داده مىشد مانند ناقهء صالح ، عصا و يد بيضاى موسى و مائدهء آسمانى عيسى .
قُلْ إِنَّمَا الْأَيَاتُ عِندَ اللَّهِ
يعنى : بگو اى پيامبر : جز اين نيست كه همهء آيات و معجزات و خوارق عادات كه انبياى الهى در مقام دعوت خود مىآوردند در نزد خداوند است ، يعنى در تحت اراده و اختيار اوست ، و اوست كه پيامبرانش را طبق مشيّت و اقتضاى مصلحت بدانها مجهز مىكند ، زيرا معجزه ، اقامهء دليل بر مدّعاست و انتخاب دليل از وظايف مدّعى است .
وَ مَايُشْعِرُكُمْ أَنَّهَآ إِذَا جَآءَتْ لَايُؤْمِنُونَ
يعنى : و چه چيزى به شما مىفهماند كه اگر همان معجزات براى آنها بيايد ايمان نخواهند آورد ؟ يعنى شما راهى به اين علم نداريد ، كنايه از اين كه ايمان نمىآورند .
وَ نُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ وَ أَبْصَارَهُمْ كَمَا لَمْ يُؤْمِنُوا بِهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ
يعنى : و ما دلهاى آنان و ديدههايشان را واژگون مىكنيم همان گونه كه نخستين بار بدان ايمان نياوردند . مراد اين است كه اگر همان آيات را كه درخواست كردهاند بر آنها نازل كنيم ، باز هم به خاطر كفر و عناد و غور در فسق ، دلهاى آنها را از پذيرفتن و ديدگانشان را از نگرش تنبّهآور منصرف مىكنيم و بازمىگردانيم چنان كه در اولين بار نزول معجزات ، به خاطر همان جهت ايمان نياوردند .
وَنَذَرُهُمْ فِى طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ
يعنى : ما آنها را رها مىكنيم كه در طغيان خود حيران و سرگردان باشند .