مجموع بشرهاى خلق شده و خلق نشده باشد ، غير از آدم ابوالبشر و حوّا ، و مراد از « نفس واحده » آدم باشد . يعنى همهء شما را از آن يك نفر آفريد به وسيلهء ازدواج او با حوّا . و ممكن است مخاطب ، يكايك انسانهاى غيرآدم و حوا باشد و مراد از « نفس واحده » پدر هريك از آنها باشد . يعنى هريك از شما را از يك پدر به واسطهء ازدواج با مادر او آفريده است .
فَمُسْتَقَرٌّ وَمُسْتَوْدَعٌ
يعنى : از شما برخى مستقر و ثابت ، و برخى امانت و وديعه است . ممكن است مراد از اين دو جمله اين باشد : از روزى كه خلقت شما را در روى اين زمين شروع كرديم پيوسته شما دو دستهايد ، دستهاى زنده و ثابت و مستقر در روى زمين ، و دستهاى وديعه در صلب پدر يا رحم مادر و در انتظار ورود به اين دنيا . و يا آن كه پيوسته عدّهاى از شما زنده و مستقر در زمين ، و عدّهاى از دنيا رفته و وديعه در عالم برزخ اند .
قَدْ فَصَّلْنَا الْأَيَاتِ لِقَوْمٍ يَفْقَهُونَ
يعنى : حقّاً كه ما نشانهها را براى گروهى كه درك نافذ و عميق دارند ، تفصيل داديم . يعنى پديد آوردن اين همه انسانها در گذشته و حال و آينده از يك نفر مرد و همسرش ، و ضبط حساب زندهها و مردهها و تولد شدهها و نشدهها ، از آيات و علايم علم و قدرت و نشانههاى عظمت و حكمت ماست كه براى انسانهاى متعمّق شرح دادهايم .
وَهُوَ الَّذِي أَنزَلَ مِنَ السَّماءِ مَاءً فَأَخْرَجْنَا بِهِ نَبَاتَ كُلِّ شَيْءٍ فَأَخْرَجْنَا مِنْهُ خَضِراً نُخْرِجُ مِنْهُ حَبّاً مُتَرَاكِباً وَمِنَ النَّخْلِ مِن طَلْعِهَا قِنْوَانٌ دَانِيَةٌ وَجَنَّاتٍ مِن أَعْنَابٍ وَالزَّيْتُونَ وَالرُّمَانَ مُشْتَبِهاً وَغَيْرَ مُتَشَابِهٍ انْظُرُوا إِلَى ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَيَنْعِهِ إِنَّ فِي ذلِكُمْ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ « 99 »
تفسير روان (فارسى) — صفحة 424
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٢٤