لغت و اعراب :
مستقر و مستودع هر دو مصدر و اسم زمان و مكاناند و هر دو مبتدا و خبرشان محذوف است به تقدير « فمنكم مستقرٌّ و منكم مستودَع » .
تفسير :
وَ هُوَ الَّذِى جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُواْ بِهَا فِى ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ
يعنى : و او كسى است كه ستارگان را براى شما آفريد تا به وسيلهء آنها در تاريكىهاى شب در خشكى و دريا هدايت يابيد . يعنى همهء ستارگان ثابت و سيّار را بدان طرز مختلف در بزرگى و كوچكى و دورى و نزديكى و طلوع و غروب ، و با آن نظم حيرتزا و اعجابانگيز در جوّ نامتناهى آفريد ، تا مصالح عامّهء منظور از خلقت جهان و انسان حاصل گردد ، و بالتَّبَع شما هم هنگام مسافرت در صحرا و دريا در شبهاى تار - اگر تخصصى در كيهانشناسى داشته باشيد - از نظم و حركتهاى آنها هدفتان را تشخيص دهيد و هدايت شويد .
قَدْ فَصَّلْنَا الْأَيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ
يعنى : حقيقت اين است كه ما نشانهها را براى گروهى كه مىدانند تفصيل داديم .
ما نشانههاى توحيد و عظمت و حكمت خود را به شرح و بيان لفظى در آيات اين كتاب آسمانى تفصيل داديم ، زيرا آيات قرآن سراپا روشنگر آثار توحيد و نشانههاى جلال و جمال او و شارح دلايل آفاقى و انفسى است . و يا آن كه آيات توحيد را در عالم تكوين تفصيل داديم ، زيرا محيطى نامحدود و جوّى لايتناهى آفريديم و در ميان آن ، كهكشانهاى غيرمحصور پديد آورديم و در ميان كهكشانها منظومههاى شمسى بىپايان كه هر يك داراى اقمار فراوان است ايجاد كرديم ، و همهء اين تفاصيل براى مصالحى است كه از جملهء آنها استفادهء گروهى است كه استعداد دانش دارند .
وَ هُوَ الَّذِى أَنْشَأَكُمْ مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَةٍ
يعنى : و او كسى است كه شما را از يك نفس آفريد . ممكن است مخاطب در اين آيه
تفسير روان (فارسى) — صفحة 423
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٢٣