نخستين بار در دنيا آفريديم . يعنى همان گونه كه در ابتداى ورودتان از رحم مادر به دنيا تنها بوديد و چيزى از مال و اولاد و خدم و حشم و لشكر همراهتان نبود ، در برزخ يا قيامت بر ما وارد شديد .
وَ تَرَكْتُم مَّا خَوَّلْنَاكُمْ وَ رَآءَ ظُهُورِكُمْ
يعنى : و آنچه در دنيا به شما عطا كرده بوديم همه را پشت سرتان گذاشتيد ، يعنى همهء نعمتهايى را كه داشتيد از مال و جاه و اولاد و خدم و حشم و سپاه و وسايل زندگى و ابزارهاى جنگى و غيره .
وَ مَا نَرَى مَعَكُمْ شُفَعَآءَكُمُ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ أَنَّهُمْ فِيكُمْ شُرَكؤُاْ
يعنى : و شفيعانِ دنيايتان را همراه شما نمىبينيم ، آنهايى را كه در دنيا پنداشتيد در شما شركت دارند ، يعنى در ربوبيت و تربيت شما و بخشيدن روزى به شما و برآوردن حاجتها و نيازهاى شما و استحقاق عبادت از شما با خدا شريك اند .
لَقَد تَّقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَ ضَلَّ عَنكُم مَّاكُنتُمْ تَزْعُمُونَ
يعنى : حقّاً كه ميان شما جدايى افتاد و پندارهايتان از شما گم شد . يعنى پيوند و روابط ميان شما و بتان و ستارگان و غير آنها بريده شد ( مانند اعتقاد به قداست ، علاقه و محبت ، كرنش و عبادت ، قربانى و طلب حاجت ) و آنچه گمان مىكرديد از قداست و شفاعت آنها و عدم بعث و معاد براى شما از ذهنتان گم گشت .
إِنَّ اللّهَ فَالِقُ الْحَبِّ وَالنَّوَى يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَمُخْرِجُ الْمَيِّتِ مِنَ الْحَيِّ ذلِكُمُ اللّهُ فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ « 95 » فَالِقُ الْإِصْبَاحِ وَجَعَلَ اللَّيْلَ سَكَناً وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ حُسْبَاناً ذلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ « 96 »
لغت و اعراب :
فَلَقَ الشىءَ - از باب ضَرَب - : شكافت آن را . حَبّ : بذر و حبوباتى كه گياهان از آنها
تفسير روان (فارسى) — صفحة 420
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٢٠