مراد از اين قوم ، همهء مؤمنان و صالحاناند كه دعوت پيامبران الهى و كتاب و حكم را از جانب او پذيرا شوند و عمل نمايند . و مراد از اين قوم ، پيامبران گذشته و صالحان آن امّتها نيستند هرچند كلمهء « وكّلنا » ماضى است ، بلكه مسلمانان خالصى هستند كه در اعصار پس از پيامبر اسلام كتاب و دين او را مىپذيرند و به مرحلهء اجرا درمىآورند و خدا اينها را از قديم زمانها در لوح محفوظ نوشته و در آنجا انشاءً موظف نموده است . و در تفاسير فريقين در ذيل اين آيه آمده كه پيامبر اسلام اشاره به سلمان فارسى كرد و فرمود :
آنها اصحاب اين مرد از فُرساند .
أُوْلئِكَ الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ
اشاره به پيامبران مذكور با كلمهء « أُولئِكَ » كه دلالت بر دور دارد مبيّن اين معناست كه مقام آنها در مراحل كمالات معنوى و انسانى بلند و بالا و دور از دسترس عادى است .
معناى آيه : آن پيامبران و الا مقام كسانى هستند كه خدا آنها را هدايت كرده است . يعنى به وسيلهء وحى و الهام و توفيق تكوينى ، آنها را بهسوى منصب نبوت و رسالت و دريافت كتاب و وحى و دين راهنمايى نموده است .
فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ
يعنى : پس اى پيامبر و اى مخاطب ، از هدايت آنها پيروى كن . يعنى در اصل اعتقاد به اصول عقايد دين و عمل بر وفق شريعت ، از آنان پيروى كن و تو نيز همانند آنها به اصول دين خود معتقد و به فروع شريعت خويش عامل باش .
قُل لَّآأَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً
يعنى : اى پيامبر ، به ملت خود بگو : من از شما در مقابل ابلاغ رسالت خويش يا رساندن اين قرآن مزدى نمىطلبم . و اين كلام يكى از موارد پيروى از هدايت گذشتگان است ، زيرا اغلب آن پيامبران اين مطلب را با عبارتهاى متقارب اظهار داشتهاند .
إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرَى لِلْعَالَمِينَ
يعنى : اين قرآن جز تذكّرى براى جهانيان نيست .
اين كتاب با همهء محتوايش متعلّق به مجموع بشر است از زمان نزول آن تا انقراض نسلشان ، پس نه از آنِ شخص است و نه قابل برابرى با مزد و بها .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 412
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤١٢