سپس همه را به حال خود رها كند و با آنها رابطهاى برقرار ننمايد و كسى را بهسوى آنها نفرستد و برنامهاى براى تعليم و تربيت آنان تنظيم ننمايد و ابلاغ نكند ، در حالى كه فيّاض مطلق ، و جواد بلاقيد ، و عارى از عجز و جهل و بخل ، و منزّه از همهء نقصهاست ، الَّذِى أَعْطَى كُلَّ شَىْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَى [ طه ، 50 ] و وَ يُؤْتِ كُلَّ ذِى فَضْلٍ فَضْلَهُ [ هود ، 3 ] .
قُلْ مَنْ أَنْزَلَ الْكِتَابَ الَّذِى جَآءَ بِهِ مُوسَى نُوراً وَ هُدىً لِّلنَّاسِ
اين كلام جواب كلى از گويندگان آن سخن باطل است ، لكن مثال كتاب موسى براى اين است كه اين سخن از يهودِ داراى كتاب آسمانى نيز صادر شده است . يعنى : اى پيامبر ، به آنان بگو : كتابى را كه موسى از جانب آسمان آورده ، چه كسى فرو فرستاده است ؟ كتابى كه سراپا نور است ، يعنى روشن كنندهء مجهولات احكام از اصول و فروع دين و همهء مطالب مورد نياز جامعهء انسانى وقت است ، و كتابى كه سراپا هدايت و راهنمايى است و گمراهان بشر را در هر موضوع مذهبى و دينى بهسوى حق هدايت مىكند .
تَجْعَلُونَهُ قَرَاطِيسَ تُبْدُونَهَا وَ تُخْفُونَ كَثِيراً
يعنى : و كتابى كه آن را به صورت پارههاى كاغذ درمىآوريد ، يعنى مطالب مختلف آن را در كاغذهاى متفرق مىنويسيد ، و هريك را كه مطابق ميل و هوستان باشد ظاهر مىكنيد و به عنوان تورات نازل شده از جانب اللَّه بر مردم مىخوانيد ، و بسيارى را هم پنهان مىداريد . يعنى مثلًا حقايقى از دين و احكامى را كه دربارهء انقضاى مدت شريعت موسوى و ظهور پيامبر و شريعت بعدى و خاصه اوصاف پيامبر اسلام و دين و كتاب اوست پنهان مىداريد .
وَ عُلِّمْتُم مَّا لَمْ تَعْلَمُواْ أَنتُمْ وَ لَاءَابَآؤُكُمْ
خطاب به يهود است . يعنى و مطالبى از بيانات پيامبر اسلام و كتاب او به شما تعليم شد كه نه شما آنها را مىدانستيد و نه پدرانتان . مراد مطالبى است در قرآن از احكام دين و قصص پيامبران و معارف ديگر كه در تورات نبوده و آنها از اسلام فرا گرفتهاند .
قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِى خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ
يعنى : اى پيامبر ، نخست در برابر آنها و به جاى آنها خود بگو : « اللَّه » ، يعنى كتابى را كه موسى آورده خدا نازل كرده است ؛ سپس آنها را به حال خودشان رها كن تا در كفر و
تفسير روان (فارسى) — صفحة 414
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤١٤