لغت و اعراب :
أرأيتم : خبر دهيد مرا . سَمْع : لالهء گوش ، نيروى شنوايى . بصر : چشم ، قوهء بينايى . صَرَفَ الشىء - از باب ضَرَب - و صرَّف : آن را تبديل به ديگرى كرد يا از حالى به حالى ديگر درآورد . صَدَفَ عن الشىء - از باب ضَرَب - : اعراض نمود ، جلوگيرى كرد از آن . يأتيكم به يعنى « بما أخذ » و يا « بكّلٍ من السمع و البصر و القلب » . جهرةً : آشكارا .
تفسير :
قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَخَذَ اللَّهُ سَمْعَكُمْ وَ أَبْصَارَكُمْ وَ خَتَمَ عَلَى قُلُوبِكُم
آيه در مقام استدلال بر بطلان شرك و شركاى مشركان است . يعنى اى پيامبر ، به آنان بگو : به من خبر دهيد اگر خداوند نيروى شنوايى شما را بگيرد و چشمان شما را كور كند و بر دلهاى شما مهر جهل و غفلت بزند ؛ يعنى در اثر كفر و فسقتان گوشتان از شنيدن كلام حق و پند و اندرز هرچند از جانب خدا باشد ناتوان شود ، و چشمانتان از ديدن عبرتآموز معجزات پيامبران و آيات الهى محروم گردد ، و در نتيجه دريچهء دلهايتان بسته گردد كه هيچ مطلب حق در آن فرو نرود و نيروى تميز حُسن و قبح و حقّ و باطل و صحيح و فاسد نداشته باشد ؛
مَّنْ إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُم بِهِ
يعنى : در اين حال غير از خداوند كيست آن معبودى كه آنچه را خداوند سلب كرده براى شما بياورد ؟
انظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْأَيَاتِ ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُونَ
يعنى : اى پيامبر ، بنگر كه چگونه دلايل توحيد را براى آنها با تبادل و تغييرات مىآوريم ؛ يعنى آيات متبادل و مختلف ، و در حالات مختلف مىآوريم ، گاهى به عنوان اثبات و نفى ، و گاهى به عنوان ترغيب و تهديد ، و زمانى براى پند و اندرز ، و زمانى براى تذكر حالات گذشتگان . سپس آنها روى برمىتابند . يعنى پس از اظهارات وافر و اتمام حجت اعراض مىكنند و مانع ايمان ديگران نيز مىگردند .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 374
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٧٤