معجزهاى كه پيامبر اسلام آورده - يعنى قرآن عظيم - مهمترين و روشنترين و ابدىترين معجزه و فوق همهء معجزاتى است كه مىخواهند .
وَمَا مِن دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا طَائِرٌ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثَالُكُمْ مَا فَرَّطْنَا فِي الْكِتَابِ مِن شَيْءٍ ثُمَّ إِلَى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ « 38 »
لغت و اعراب :
دَبَّ فى الأرض - از باب ضَرَبَ - : روى زمين مانند مار يا بچه با دست و پا راه رفت . دابّة : متحرك در زمين ، و مذكر و مؤنث در آن يكسان است . امم جمع امّت : طريقه ، جماعت ، گروهى كه در يك قصد و هدف متحدند . يطير بجناحيه صفت توضيحى طائر است .
تفسير :
وَ مَا مِن دَآبَّةٍ فِى الْأَرْضِ وَ لَاطَآئِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلَّآ أُمَمٌ أَمْثَالُكُمْ
يعنى : و هيچ حيوان جنبندهاى در اين زمين نيست ، در روى آن يا در دل آن يا در بستر رودخانهها يا در اعماق درياها ، و نيز هيچ پرندهاى نيست كه با دو بال خود در فضا و هوا پرواز مىكند جز آن كه امّت همانند شما بشرها هستند . يعنى انواع مختلفى غيرقابل حدّ و حصر تحت عنوان حيواناند كه همه امّتاند يعنى هر نوعى در زندگى خود داراى يك هدف فطرى و طبيعى است و تحت ارادهء حق و يارىِ تكوينى او بهسوى تكامل و وصول به آن هدف در حركتاند .
مَّا فَرَّطْنَا فِى الْكِتَابِ مِن شَىْءٍ
يعنى : ما در اين كتاب از هيچ چيزى فروگذارى نكرديم . مراد از كتاب ، كتاب تكوين و عالم وجود است . يعنى در جهان هستى كه به مجموع آن كتاب تكوينى گفته مىشود هيچ نقص و عيبى قرار نداديم و آنچه در آن لازم و صلاح و مورد نياز موجودات آن و دخيل در كمال و نظام آن است در آن پديد آورديم . و البته شعبهاى از آن ، حيوانات سه گانهء صحرايى
تفسير روان (فارسى) — صفحة 367
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٦٧