اين آيه در تأييد صدر آيهء قبل است . يعنى اى پيامبر ، به يقين برخى از اخبار و سرگذشت پيامبران مرسل به تو رسيده است . يعنى از نوح پيامبر كه نخستين نبىّ مرسل بود تا عيسى بن مريم كه آنها همه تكذيب شدند و صبر ورزيدند . و راه رسيدن اخبار آنها سورههايى از قرآن است كه در مكّه پيش از اين سوره نازل شده و اخبار عدّه زيادى از آنها ذكر شده است . و ممكن است به وسيلهء كتب آسمانى سابق رسيده باشد كه جبرئيل براى او مىخوانده يا آنچه از علما و احبار يهود و نصارا و صالحان امّتشان نقل شده و دست به دست به او رسيده است .
وَإِن كَانَ كَبُرَ عَلَيْكَ إِعْرَاضُهُمْ فَإِنِ اسْتَطَعْتَ أَن تَبْتَغِيَ نَفَقاً فِي الْأَرْضِ أَوْ سُلَّماً فِي السَّمَاءِ فَتَأْتِيَهُم بِآيَةٍ وَلَوْ شَاءَ اللّهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدَى فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْجَاهِلِينَ « 35 »
[ همگانى نبودن هدايت ]
لغت و اعراب :
بَغَى الشىءَ - از باب ضَرَبَ - و ابتغاه : طلب كرد آن را . نفق : نقب زيرزمينى كه طرف ديگر آن باز باشد مانند تونل و غيره . فان استطعت جواب شرط محذوف است به تقدير « فافعل » و اين جمله با شرط و جزا جواب جملهء شرطيهء اول است .
تفسير :
وَ إِن كَانَ كَبُرَ عَلَيْكَ إِعْرَاضُهُمْ فَإِنِ اسْتَطَعْتَ أَن تَبْتَغِىَ نَفَقاً فِى الْأَرْضِ أَوْ سُلَّماً فِى السَّمَآءِ فَتَأْتِيَهُم بَايَةٍ
يعنى : اى پيامبر ، اگر اعراض امّت و روىگردانى آنها از پذيرش دعوت و دين و كتاب تو بر دوشت سنگينى كرده و نمىتوانى تحمل كنى ، پس اگر توان آن را دارى كه نقبى در زمين زنى و فرو روى ، يا نردبانى در جانب آسمان نهى و عروج كنى تا آيتى براى آنها بياورى انجام ده .