عمران ، خداوند از همهء پيامبران گذشته و امّتشان پيمانى سخت و مؤكّد و مكرّر گرفته كه چون او آمد به علامت آن كه همهء كتابهاى آسمانى شما را تصديق خواهد نمود ، بىترديد به او ايمان آوريد و حتماً او را يارى نماييد .
الَّذِينَ خَسِرُواْ أَنفُسَهُمْ فَهُمْ لَايُؤْمِنُونَ
[ شرك ، ظلم بزرگ ]
اين آيه اخبار از عناد و شقاوت آنهاست . يعنى : كسانى از آنها كه نفس خود و وجود خود را به زيان دادند و در اين جهان در معامله ميان سرمايهء عمر و تحصيل سعادت و شقاوت مرتكب زيان شدند ، خود را دادند و شقاوت را خريدند ، آنها هرگز ايمان نخواهند آورد .
وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللّهِ كَذِباً أَوْ كَذَّبَ بِآيَاتِهِ إِنَّهُ لَايُفْلِحُ الظَّالِمُونَ « 21 » وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعاً ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشْرَكُوا أَيْنَ شُرَكَاؤُكُمُ الَّذِينَ كُنتُمْ تَزْعُمُونَ « 22 » ثُمَّ لَمْ تَكُن فِتْنَتُهُمْ إِلَّا أَن قَالُوا وَاللّهِ رَبِّنَا مَا كُنَّا مُشْرِكِينَ « 23 » انظُرْ كَيْفَ كَذَبُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَضَلَّ عَنْهُم مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ « 24 »
لغت و اعراب :
حَشَرَ الناسَ - از باب نَصَرَ - : گرد آورد آنها را . ضمير هُم راجع است به ناسِ مفهوم از كلام . زَعَمَ - از باب مَنَعَ و نَصَرَ - : سخنى گفت كه مظنّهء كذب است و نوعاً در مورد ذم استعمال مىشود . تزعمون با حذف دو مفعول است به تقدير « تزعمونهم شركائى » .
تفسير :
وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِباً
اين آيه و عدّهاى از آيات آتى در ذكر انحرافات اعتقادى مشركان است از راه مستقيم