عقايد و اخلاق و اعمال ، بر ديگران مقدم باشم .
وَ لَاتَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ
يعنى : و نيز به من گفته شده كه هرگز از مشركان مباش ؛ يعنى نه از نظر اذعان به شرك در الوهيت و ربوبيت و عبادت ، و نه از نظر اخلاق و اوصاف ، و نه از نظر آداب و كردار .
قُلْ إِنِّى أَخَافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّى عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ
يعنى : بگو بىترديد من نيز اگر پروردگار خود را نافرمانى كنم از عذاب روزى بزرگ مىترسم . مراد از روز بزرگ ، روز رستاخيز عظيم است كه از نظر طول مدت و سختى احوال حاضران و كيفيت اجتماع جهانيان در يك محيط و چگونگى روابط اقشار متباين الحقيقهء انسانها و حيوانات و اجنّه و شياطين در آن روز ، و طرز حكومت فرشتگان كه مظهر قهر و غضب خداوند جبار بر اهل حشرند ، و غلبهء وحشت و دهشت بر ظالمان و ستمگران ، و احاطهء ظلمت و حرارت و حوادث وحشتزا و فوق تصور بر مردم از صيحههاى آسمانى و زلزلههاى زمينى و حملهور شدن شعلههاى سوزان آتش و لهبهاى فروزان به حضار و غير اينها ، روزى است كه در طول تاريخ ازليت و ابديت هيچ سابقه و لاحقهاى ندارد ؛ و نعوذ باللَّه من شروره .
مَّن يُصْرَفْ عَنْهُ يَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمَهُ وَ ذلِكَ الْفَوْزُ الْمُبِينُ
يعنى : روز بزرگ قيامت روزى است كه از هركس عذاب آن روز بازگردانده شود حقّاً كه خدا بر او ترحم كرده ، و آن كاميابى آشكار است . بدين معنا كه اقتضاى شمول عذاب در عامّهء حضّار آن روز به خاطر تفريطشان در اعتقاد و عمل ، محقق است و اگر مانعى پيدا شود نظير تحقق مكفِّرات در دنيا و شمول شفاعت شافعان در آخرت و رحمت خاص الهى ، قهراً كاميابى آشكارى خواهد بود .
وَإِن يَمْسَسْكَ اللّهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ وَإِن يَمْسَسْكَ بِخَيْرٍ فَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ « 17 » وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ « 18 »
تفسير روان (فارسى) — صفحة 349
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٤٩