توحيدى و عقل سليم و استعداد معنوى و نيروهاى بدنى كه سرمايهء اصلى انسان در بازار زندگى دنياست ، در هواها و هوسها و مطامع و شهوات دنياست به گونهاى كه براى آخرت جز كيفر اعمال زشت نماند ، در حالى كه مىتوانست با آن سرمايه ، بهشت و رضوان الهى را فراهم نمايد .
وَ لَهُ مَا سَكَنَ فِى الَّيْلِ وَ النَّهَارِ
و هرچه در شب و روز ساكن است از آنِ اوست . يعنى : هر آنچه شب و روز بر آن مىگذرد و در تحت احاطه و شمول و تأثيرات ظلمت و نور قرار دارد ، خواه مانند صفحهء ظاهر كرهء زمين و كرات ديگر اين منظومه باشد يا كرات مقابل خورشيدهاى ديگر ، همگى مِلك حقيقى و مخلوق به ارادهء او و واقع در تحت حفظ و تربيت اوست . و چون كرات ، منشأ انتزاع ظلمت و نور آنها نيز از اوست پس همهء ظرف و مظروف از آنِ اوست .
وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
يعنى : و او شنوا و داناست ؛ شنوا به آنچه از قبيل صوت است خواه صادر از حنجرههاى ذوات اراده باشد يا اصوات ديگر ، و دانا به مقصود هر صاحب صوتى .
قُلْ أَغَيْرَ اللّهِ أَتَّخِذُ وَلِيّاً فَاطِرِ السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ يُطْعِمُ وَلَا يُطْعَمُ قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ « 14 » قُلْ إِنِّي أَخَافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ « 15 » مَن يُصْرَفْ عَنْهُ يَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمَهُ وَذلِكَ الْفَوْزُ الْمُبِينُ « 16 »
لغت و اعراب :
ولىّ : سرپرست ، دوست ، ياور . فَطَرَ الشىءَ - از باب نَصَرَ و ضَرَبَ - : بشكافت آن را . فاطِر : شكافنده ، پديد آورنده ، صفت اللَّه . طَعِمَ الطعامَ - از باب عَلِم - : خورد آن را و أطعَمَ الطعامَ :
تفسير روان (فارسى) — صفحة 347
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٤٧