لغت و اعراب :
حاقَ بالشىء - از باب نَصَرَ و ضَرَبَ - : احاطه كرد بر آن . سَخِرَ به و منه - از باب عَلِمَ - :
استهزا و مسخره نمود او را . منهم يعنى من الرسل .
تفسير :
وَ لَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِّن قَبْلِكَ فَحَاقَ بِالَّذِينَ سَخِرُواْ مِنْهُم مَّا كَانُواْ بِهِ يَسْتَهْزِءُونَ
اين آيه در مقام تسلّى خاطر پيامبر در برابر دشمنىهاى كفّار و مشركان است ، و شامل هر مؤمن صالح است كه به خاطر ايمان و طرفدارى از دين حق از دشمنان خود عذاب و ناراحتى بيند ، و معناى آيه اين است : و حقيقت اين است كه پيش از تو نيز به فرستادگانى از جانب ما يعنى به همهء رسولان گذشته خاصه به اولى العزم و صاحبان شرايع مستقل - استهزا و مسخره و اهانت شد ، و در نتيجه به كسانى كه آنها را استهزا نمودند از سنخ همان عذابى كه بدان استهزا نمودند نظير صاعقهء آسمانى ، زلزلهء زمينى ، باد مسموم و غيره ، وارد شد و احاطه نمود .
قُل سِيرُواْ فِى الْأَرْضِ ثُمَّ انظُرُواْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ
يعنى : اى پيامبر ، به مشركان و استهزاكنندگان بگو : در روى اين زمين سير و گردش كنيد ، سپس بنگريد كه عاقبت كار تكذيبكنندگان چگونه بوده است . مراد سير در امكنه و مناطق روى زمين است كه آثار طغيانگران گذشته و منكران توحيد حق و دعوت انبيا در آنجاها ظاهر است ، مانند بقاياى آثار تمدن فرعونيان در مصر ، و سنگهاى خاص باريده شده از آسمان بر قوم لوط در صحراى اردن ، و خانههاى مجلل و مرفه كنده و تهيه شده در دل كوهها از قوم صالح ، و موارد ديگر .
قُل لِمَن مَا فِي السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ قُل لِلّهِ كَتَبَ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ لَا رَيْبَ فِيهِ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَايُؤْمِنُونَ « 12 » وَلَهُ مَا سَكَنَ فِي اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ « 13 »
تفسير روان (فارسى) — صفحة 345
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٤٥