رجوع جاهل به جاهل در برابر دعوت انبيا و علماى دينى بوده است .
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُم مَن ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ « 105 »
تفسير :
يأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ عَلَيْكُمْ أَنفُسَكُمْ لَايَضُرُّكُم مَّن ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ
اين آيه در بيان استقلال وظايف مكلّفان است در پيمودن راه معنوى دين از اصول و فروع ، و اين كه هر شخصى مسئول راه و كار خويش است . معناى آيه : اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، ملازم خود و مراقب حال خود باشيد ؛ هرگاه شما خود به راه راست هدايت يابيد هرگز آن كسى كه راه را گم كرده آسيبى به شما نمىرساند .
البته اين در جايى است كه كارهاى ديگران انتسابى به اين شخص نداشته باشد مانند اعمال گذشتگان تاريخ نسبت به موجودين ، و كارهاى معاصران شخص در صورت عدم رابطه در ميانشان . و اما در صورت انتساب كار ديگران به شخص هرچند به نحو تسبيب ، نظير كارهاى متأخرين نسبت به پيشينيان در جايى كه آنان سبب ضلالت اينان شده باشند ، و يا آن كه خداوند هدايت عدهاى را از كسى بطلبد ، قهراً ضلالت آن عده سبب ضرر و عقوبت اين شخص خواهد بود .
إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ
يعنى : بازگشت شما انسانها بدون استثنا در روز قيامت به سوى اوست ، پس در آن روز شما را به آنچه در دنيا انجام مىداديد آگاه خواهد نمود . يعنى از عقايد باطنى و اعمال خارجى ، خيرات و شرور ، كارهاى مباشرى و تسبيبى آگاه مىسازد تا روابط اعمالتان با يكديگر روشن شود .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 319
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣١٩