إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ « 55 » وَمَن يَتَوَلَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغَالِبُونَ « 56 »
[ ولايت امير مؤمنان ( ع ) ]
تفسير :
إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَالَّذِينَ ءَامَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَ هُمْ رَاكِعُونَ
اين آيه و آيهء بعد ، هر دو در مضمون و مفاد ، جدا از آيات پيش و آيات بعد است ، زيرا سه آيهء قبل و يك آيهء بعد به شهادت معنا و مضمون آنها در مقام نهى از ولايت كفار به معناى دوستى و نصرت است نه ولايت به معناى سرپرستى و حكومت . و اين دو آيه در مقام بيان ولايت امر و امامت امّت است به قرينهء حصر آن در خدا و رسول او و مؤمنان داراى اوصاف خاص عمومى كه در عصر نزول اين آيه خارجاً بر احدى منطبق نبوده و منحصر به يك فرد يعنى على بن ابىطالب عليه السلام بوده است . و بنابراين ، اين دو آيه براى بيان امر لازم و اهم و خطيرى همانند آيهء يأَ يُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَآ أُنزِلَ إِلَيْكَ [ مائده ، 67 ] مستقل و جدا از ارتباط به قبل و بعدش نازل شده ، و وجهى براى ادعاى وحدت نزول و ارتباط اين دو آيه و همهء آيات قبل و بعد وجود ندارد . و علاوه بر آن كه در خود آيتين دلالت بر اين مطلب هست قراين خارجى نيز از روايات فريقين هست كه اين دو آيه در شأن على بن ابى طالب عليه السلام پس از آن كه انگشترى را در حال ركوع به سائل داده نازل شده است .
معناى آيه در خطاب به مؤمنان اين است : جز اين نيست كه ولىّ امر و سرپرست شما خداوند و فرستادهء او و كسانى هستند كه به خدا ايمان آوردهاند ، آنان كه نماز را بر پا مىدارند و زكات را در حالى كه در ركوعاند مىپردازند .
و مراد از ولايت خدا بر مؤمنان ولايت تامّه و حقيقى اوست نظير ولايتش بر مجموع عالم وجود و يكايك اجزاى آن ، و مراد از ولايت رسول و امام در اين آيه ولايت انشائى و منصب حاكميت و امامتِ مجعول از جانب خداست كه آنها بر نفوس