يعنى آن گروه داراى شش صفت مىباشند : يك - خداوند آنها را دوست دارد . دو - آنها هم خدا را دوست دارند . سه - بر مؤمنان يعنى در مقابل مؤمنان رام و خاضع و فروتناند .
چهار - در برابر كفار و دشمنان دين مقتدر و پيروز و شكستناپذيرند . پنج - پيوسته در راه خدا جهاد مىكنند ، يعنى همواره و به نحو دائم جهاد اكبر دارند و در موقع لزوم ، جهاد اصغر . شش - در مراحل انجام وظايف دينى فردى و اجتماعى هرگز از ملامت و سرزنش هيچ ملامتگر و توبيخ كنندهاى نمىهراسند .
ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَآءُ وَ اللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ
يعنى : اين صفات جليل و جميل كه آنها دارند نشأت يافته از تفضل الهى و مصداقى از عموم بخششها و عطاياى اوست كه به هر فرد يا ملتى بخواهد مىدهد ، يعنى اگر شرايط و صلاحيت و قابليت اتصاف آن را فراهم كرده باشند . و خدا واسع است يعنى وسعت وجودى و توانى و رحمتى دارد ، و داناست يعنى وسعت علمى به همه چيز دارد .
بدان كه در تعيين مصداق يا مصاديق گروه موعود مذكور در آيه و داراى صفات ششگانه ، ميان مفسران فريقين اختلاف است و در روايات اهلبيت وحى عليهم السلام آمده اميرالمؤمنين در جنگ بصره فرمود : تا قتال امروز ، مفهوم اين آيه تحقّق نيافته بود . پس معلوم مىشود نخستين مصداق آن گروه على عليه السلام و يارانش در جنگ جمل بودهاند . و در روايات ديگر آمده كه مصداق آيه على عليه السلام و يارانش در جنگ با ناكثين و قاسطين و مارقين است .
و نيز فريقين ذكر كردهاند كه چون پيامبر اسلام از اين آيه سؤال شد دست بر دوش سلمان فارسى نهاد و فرمود : اين شخص و اصحاب و يارانش مىباشند . و بنابراين ، همهء حركتها و قيامهاى پيروان تشيّع در طول تاريخ خاصه انقلاب بسيار عظيم و بزرگ ايران نيز از مصاديق آيه است . و از مفسران شيعه قيام جهانى حضرت مهدى موعود ( عج ) را نيز از مصاديق آيه شمردهاند . بنابراين مىتوان گفت كه غرض و هدف اصلى از سوق آيه بيان ظهور آن حضرت است و حقّاً كه به نظر دقيق ، مصداقى براى آيه روشنتر از آن يافت نمىشود و هر مصداقى غير از آن اگر تحقّق يابد مقدمهاى براى آن هدف اكبر است .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 272
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٧٢