وَكَتَبْنَا عَلَيْهِمْ فِيهَا أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَالْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَالْأَنْفَ بِالْأَنْفِ وَالْأُذُنَ بِالْأُذُنِ وَالسِّنَّ بِالسِّنِّ وَالجُرُوحَ قِصَاصٌ فَمَن تَصَدَّقَ بِهِ فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَن لَمْ يَحْكُم بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ « 45 »
[ برخى از احكام قصاص ]
لغت و اعراب :
أنّ النفس بالنفس به تقدير « تُقابل بالنفس » يعنى « باء » مقابله است در هر پنج مورد .
جَرح - به فتح - : زخم زدن ، و به ضَمّ : زخم . الجروح قصاص به تقدير ذوقصاص . قاصَّ زيداً : كارى نظير كار او دربارهاش انجام داد . قصاص و مقاصّه : مقابله به مثل در كار .
تفسير :
وَ كَتَبْنَا عَلَيْهِمْ فِيهَا أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَ الْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَ الْأَنْفَ بِالْأَنْفِ وَ الْأُذُنَ بِالْأُذُنِ وَ السِّنَّ بِالسِّنِّ وَ الْجُرُوحَ قِصَاصٌ
يعنى : و ما در كتاب تورات بر ملت يهود اينگونه نوشتيم و مقرر كرديم كه نفس در برابر نفس ، و چشم در برابر چشم ، و بينى در برابر بينى ، و گوش در برابر گوش ، و دندان در برابر دندان است يعنى قصاص مىشود ، و هر جراحت و زخمى قصاص دارد .
بدان كه اين احكام در تورات آمده و حال هم نسخ نشده و در اسلام نيز ثابت است . و مجموع موضوعاتى كه در اسلام حكم قصاص دارد چهار قسم است : نفس يعنى جان ، اعضاى بدن ، منافع اعضا ، و جراحات . و اجراى قصاص در موارد مذكور مقيّد به قيودى است كه در كتب فقهى اسلامى به نحو مبسوط نوشته شده است . مثلًا اصل قصاص مشروط است به آن كه جنايت اول عمدى باشد ، و جانى و مَجنىٌّعليه در اسلاميت و حرّيت