لغت و اعراب :
هادَ - از باب نَصَر - : توبه كرد و به حق بازگشت ، يهودى شد . ربّانى : منسوب به ربّ با اضافهء الف و نون مانند جسمانى ، يعنى كسى كه از حيث دانش يا تقوا منسوب به خدا باشد .
احبار : جمع حبر - به فتح و كسر - يعنى عالم صالح . بما استحفظوا « باء » سببيه و متعلّق به يحكم بها ، من كتاب بيان موصول است ، أى بسبب الكتاب الذى طولبوا بحفظه و الشّهادة عليه . اشتراء : خريدن ، فروختن ، چيزى را به دست آوردن .
تفسير :
إِنَّآ أَنْزَلْنَا التَّوْرَاةَ فِيهَا هُدىً وَ نُورٌ
اين آيه به منزلهء بيانِ « و عندهم التوراة فيها حكم اللَّه » در آيهء سابق است . يعنى : حقيقت اين است كه ما كتاب تورات را فروفرستاديم كه در آن هدايت است ، يعنى راهنمايى ملل جهان از عصر موسى بن عمران تا زمان عيسى بن مريم به سوى شريعت موسوى و اصول و فروع آن و احكام مورد نياز جامعه . و در آن نور است ، يعنى حقايق دين و معارف الهى است كه همانند نور ، ظلمتهاى جهل و انحرافات اعتقادى و اخلاقى و عملى را مىزدايد . و ممكن است مراد از هدايت ، راهنمايى به اصول دينى و معارف اعتقادى ، و مراد از نور ، روشنگرى فروع دينى و تقواى عملى باشد .
يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُواْ لِلَّذِينَ هَادُواْ
يعنى : توراتى كه پيوسته و به مرور زمان و طول تاريخ ، سلسلهء عظيم پيامبران بنىاسرائيل پس از موسى تا ظهور عيسى براى قوم يهود بدان حكم مىكنند ، پيامبرانى كه همگى تسليم فرامين خدا بودند و هيچ خلاف و عصيانى از آنها سر نزده است . و حكم يعنى داورى در مقام منازعه و خصومت ، و نيز بيان احكام الهى در موارد جهل .
وَ الرَّبَّانِيُّونَ وَ الْأَحْبَارُ بِمَا اسْتُحْفِظُواْ مِن كِتَابِ اللَّهِ وَ كَانُواْ عَلَيْهِ شُهَدَآءَ
يعنى : و نيز بر طبق تورات در طول تاريخ حكم مىكنند ربّانىها يعنى علمايى كه به
تفسير روان (فارسى) — صفحة 258
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٥٨