تفسير :
[ خطر منافقان ]
يأَيُّهَا الرَّسُولُ لَايَحْزُنكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِى الْكُفْرِ مِنَ الَّذِينَ قَالُواْ ءَامَنَّا بِأَفْوَاهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ
اين آيه در مقام اطمينان دل دادن به پيامبر و يارانش و نهى از حزن و اندوه از اعمال دو طايفهء شتابان در كفر است : منافقان و عدّهء خاصى از يهود . معناى آيه : اى فرستادهء ما ، هرگز تو را كسانى كه در كفر سرعت دارند اندوهگين نسازد . مراد از سرعت آنها در كفر ، ادامهء گرايش به آن و طرفدارى و فعاليت در راه آن و مبارزه با مؤمنان است . از كسانى كه منافقاند و به زبانشان مىگويند ايمان آورديم در حالى كه دلهاى آنان ايمان نياورده است ؛
وَ مِنَ الَّذِينَ هَادُواْ سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ سَمَّاعُونَ لِقَوْمٍ ءَاخَرِينَ لَمْ يَأْتُوكَ
يعنى : و از كسانى كه يهودى هستند و سخت شنواى كذباند ، يعنى راجع به نفع يهوديت هر دروغ و اكاذيبى را مىشنوند و مىپذيرند ؛ و سخت شنواى گروه ديگرى هستند كه هرگز نزد تو نيامدهاند ، يعنى شنواى سخنان علمايشان هستند كه با وجود ادلّهء روشن به نبوتت به نزد تو نيامدهاند .
يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ مِنم بَعْدِ مَوَاضِعِهِ يَقُولُونَ إِنْ أُوتِيتُمْ هذَا فَخُذُوهُ وَ إِن لَّمْ تُؤْتَوْهُ فَاحْذَرُواْ
طايفهء بنىنضير و بنىقريظه دو طايفه از يهود پيش از اسلام و رقيب و دشمن يكديگر بودند . بنىنضير در عِدّه و عُدّه قوىتر و بنىقريظه كمتر و ضعيفتر بود و از اين رو اگر شخصى از بنىنضير كسى را از بنىقريظه مىكشت نصف ديهء معمول روز را مىپرداخت ، و اگر شخصى از بنىقريظه كسى را از بنىنضير مىكشت بايد هم قصاص مىشد و هم ديهء كامل مىپرداخت ، و اين در حالى بود كه حكم تساوى ديهء همهء انسانها در تورات مندرج بود و علما و احبار تورات به لحاظ قدرت و سيطرهء بنىنضير حكم را پنهان مىداشتند ، و علم كتاب تورات و استنساخ و مطالعه و افتاى بر طبق آن هم در انحصار علما و احبار معدود عصر بود .
پس از ظهور اسلام ، طايفهء بنىقريظه اسلام آوردند و اتفاقاً فردى از بنىنضير