چهارم - نفى بلد ، يعنى از سرزمين خود تبعيد گردند .
ذَ لِكَ لَهُمْ خِزْىٌ فِى الدُّنْيَا وَ لَهُمْ فِى الْأَخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ
يعنى : اين نوع حد و كيفر دربارهء محاربين ، تنها خوارى و رسوايى در دنياست ، و آنها را در آخرت عذابى بزرگ است .
بدان كه در محارب به معنايى كه گذشت فرقى نيست ميان آن كه مرد باشد يا زن ، و اينكه محاربه در شب باشد يا روز ، و محارب فرد باشد يا گروه . و دزد مسلّح چه در داخل شهر يا خارج آن محارب است . و اختلاف است در اينكه كيفرهاى چهارگانه مطلقاً به نحو تخيير است يا ترتيب ، بدينمعنا كه بايد حاكم به تناسب عمل محارب ، كيفر جارى نمايد . و مدت ماندن مصلوب بر سرِ دار با حاكم است ، و مدت تبعيد يك سال و بيشتر است .
إِلَّا الَّذِينَ تَابُواْ مِن قَبْلِ أَن تَقْدِرُواْ عَلَيْهِمْ فَاعْلَمُواْ أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ
يعنى : واجب است حدود فوق دربارهء محاربها جارى شود مگر كسانى كه پيش از آن كه بر آنها غالب شويد توبه كرده باشند ، پس بدانيد كه حتماً خداوند بسيار آمرزنده و مهربان است . يعنى در صورت توبه ، خداوند از حقوق خود نسبت به او مىگذرد و طبعاً حقوق مردم باقى است ، پس اگر در مدت محاربه از او قتلى صادر نشده كيفرهاى چهارگانه ساقط مىشود ، و اگر مالى تلف نموده ضامن قيمت آن است . و اگر كسى را كشته باشد قتل او به عنوان حدّ ساقط است ولى حقّ قصاص براى ولىّ دم باقى است .
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ « 35 » إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ أَنَّ لَهُم مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً وَمِثْلَهُ مَعَهُ لِيَفْتَدُوا بِهِ مِنْ عَذَابِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَا تُقُبِّلَ مِنْهُمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ « 36 » يُرِيدُونَ أَن يَخْرُجُوا مِنَ النَّارِ وَمَا هُم بِخَارِجِينَ مِنْهَا وَلَهُمْ عَذَابٌ مُقِيمٌ « 37 »
تفسير روان (فارسى) — صفحة 249
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٤٩