سلامت دين و اصول و فروع آن است كه هر يك از احكام آن راهى است براى سلامت انسان از انحراف و شقاوت . و حاصل مفاد آيه اين است كه خداوند به واسطهء محمّد صلى الله عليه و آله يا اين قرآن كسانى را كه استعداد ايمان و طلب رضاى حق را دارند به سوى دين خود هدايت مىكند . يعنى هدايتش دربارهء آنها مؤثر واقع مىشود . و اين جمله نظير « هُدىً لِلْمُتَّقِينَ - بقره ، 2 » است .
و ممكن است مراد از « اتّباع رضوان » ايمان به اصول و مراد از « سبل سلام » احكام فرعى دين ، و مراد از « هدايت » هدايت خاصّهء مؤمنان مقابل هدايت عامهء شامل حال مؤمن و كافر باشد . پس معناى آيه اين است كه خدا به وسيلهء اين قرآن كسانى را كه به اصول ايمان آوردند به سوى طاعت در احكام فرعى كه راههاى سلامت است هدايت مىكند ، يعنى توفيق مىدهد .
وَ يُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ
و آنها را به اذن خود از تاريكىها به سوى نور بيرون مىكشد . اين جمله ملازم عقلى جملهء سابق است . يعنى با اين هدايت قهراً و طبعاً آنها را از ظلمتها و تاريكىهاى جهل و شرك و فسق بيرون مىآورد ، و اين عمل به اذن تكوينى او يعنى به توفيقات و امدادهاى غيبى اوست .
وَ يَهْدِيهِمْ إِلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ
اين جمله كلى و اعم است . يعنى خداوند آنها را در اين امر و در همهء امور به سوى راهى راست راهنمايى مىكند .
لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ قُلْ فَمَن يَمْلِكُ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً إِنْ أَرَادَ أَنْ يُهْلِكَ الْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُ وَمَن فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً وَللَّهِ مُلْكُ السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ « 17 »
تفسير روان (فارسى) — صفحة 229
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٢٩