أُحِلَّتْ لَكُم بَهِيمَةُ الْأَنْعَامِ
كلمهء « احلّت » انشاء است ، يعنى خداوند با همين كلمه حلّيت را انشاء و جعل مىكند . و ممكن است اخبار باشد ، يعنى خداوند حلّيت محقَّق در علم ازلى خود را به عنوان حكم انشائى در لوح محفوظ مندرج فرموده و براى وصول به مرتبهء فعليت و تنجّز در اين كتاب ابلاغ نموده است .
معناى آيه : براى شما اى مؤمنان ، جنينهاى چارپايان در شكم مادران حلال گرديد . و يا آن كه براى شما بهيمه كه همان انعام و چارپايان است حلال شد .
بنابر معناى اول ، مراد بچهء حيوان حلال گوشت است كه وقت تذكيهء مادر در شكم او مىميرد و فرصت براى اخراج و ذبح آن نيست ، زيرا تذكيهء مادر تذكيهء اوست « ذكاة الجنين ذكاة امّه » ، و البته طبق همين حكم ، حلّيت پدر و مادرشان هم ثابت مىشود . و بنابر معناى دوم ، جمله در مقام بيان حلّيت گوشت چهارپايان است كه چهار قسم يعنى هشت نر و مادهاند : شتر ، گاو ، گوسفند و بز ، خواه اهلى باشند خواه وحشى . و اين حكم در آيات 143 و 144 از سورهء انعام به تفصيل ذكر شده است .
بدانكه در كيفيت ارتباط اين جمله با جملهء پيشين خود به حسب ظاهر ابهام است ، زيرا وجوب وفا به قراردادها با حلال بودن گوشت شتر مثلًا يا بچهء او ربطى ندارد . لكن پس از توجه به عموم عقود ، گويى خداوند در ضمن ايجاب التزام به احكام و لزوم حلالشمردن حلال و حرامشمردن حرام خود مىفرمايد : پس بايد به امور زير ملتزم باشيد و حلّيت و حرمت را در آنها رعايت كنيد ، يعنى حلّيت گوشت چهارپايان و بچههاى آنها و حرمت گوشت پارهاى ديگر كه براى شما خوانده مىشود و حرمت صيد در حال احرام و لزوم حفظ شعائر خداوند و ماههاى حرام و غير اينها را كه رعايت همه داخل در تحت وفاى به عقود و عهود است .
إِلَّا مَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ
يعنى : همهء انعام بر شما حلال است جز آنچه بر شما خوانده مىشود . مراد امور
تفسير روان (فارسى) — صفحة 203
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٠٣