خود را به آنها ابلاغ كنند و اقامهء حجّت قطعى نمايند و آنها به عمد و اختيار طغيان و نافرمانى كردند ، نه در حق محيطى كه ملت آن از انبيا اطلاع پيدا نكردند ، يا خبرى شنيدند و قطع حاصل نكردند ، يا در مقابل آن قطع بر خلاف برايشان حاصل شد .
و بالجمله براى جاهلهاى قاصر مردم جهان در همهء اعصار و خاصّه در اين عصر كه اگر شمارشان اكثريت نداشته باشد اقليّت ندارد ، عقاب اين طايفه به سزاى تخلّفات اصولى و فروعى عقاب بلابيان خواهد بود و اينان در برابر خدا حجّت دارند . مگر آن كه گفته شود مراد از « ناس » درآيه كسانى هستند كه در تمام اعصار ، دعوت انبيا به آنها رسيده است و حجت از ناحيهء دعوت انبيا بر آنها تمام شده است و تخلفاتشان تقصيرى است نه قصورى .
وَ كَانَ اللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًا
يعنى : و خداوند از ازل و براى ابد مقتدر غالب شكستناپذير و داراى حكمت در تمام امور است . و مراد اين است كه چون اراده كرده بشر را آفريند و مدتى آنها را در دنيا جاى دهد و تكاليفى را متوجه آنها سازد ، سپس مطيعان را پاداش و عاصيان را كيفر دهد ، او در انجام اين هدف ، مقتدر و غالب است و احدى را ياراى منع او نيست ، و اين كارِ عظيمِ ما فوق تصوّر بشر ، مطابق حكمت و در كمال ابرام و اتقان و روى نظامى كامل و اتمّ است .
لكِنِ اللَّهُ يَشْهَدُ بِمَآ أَنْزَلَ إِلَيْكَ
لكن استدراك است . يعنى : هر چند كفار اهل كتاب به صدق دعوى نبوت و حقانيت دين و كتاب تو گواهى نمىدهند ، لكن خداوند خود به آنچه به سوى تو نازل كرده ، يعنى بر صدق و حقانيت دين و كتابى كه فرو فرستاده ، گواهى انشايى مىدهد يعنى به فرشتگان مىگويد و در كتابش مىنگارد ؛ و گواهى تكوينى مىدهد . يعنى آثار صدق ، در دنيا و آخرت بر آن مرتب مىكند .
أَنْزَلَهُ بِعِلْمِهِ وَ الْمَلَآئِكَةُ يَشْهَدُونَ
يعنى : آنچه را نازل كرده روى علم و دانش او بوده ، زيرا همهء الفاظ قرآن را خود انشا و ايجاد كرده و همهء محتوا و معارف آن در علم ازلى او بوده و از آنجا به صفحهء لوح محفوظ
تفسير روان (فارسى) — صفحة 190
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٩٠