دائم . قَسَطَ الوالى - از باب ضَرَب و نَصَر - و أقسط : عدالت ورزيد . شهداء خبر دوم كونوا يا حال از اسم آن است . ان يكن اسم كان « مشهودٌ عليه » يا « كلٌّ مِن المشهود عليه و الشهود له » است . فاللَّه أولى به جاى جواب شرط است ، و تقدير آن « فلا تمتنعوا عن الحق » است . فانّ اللَّه كان به جاى جواب تلووا و تقدير آن « يعاقبكم » است .
تفسير :
يأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ كُونُواْ قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَآءَ لِلَّهِ
يعنى : اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، قيام به عدل كنيد قيامى محكم و استوار و مستمرّ .
يعنى در عقايد و گفتار و رفتارتان بر پايهء قسط باشيد و رعايت عدالت كنيد ؛ و لازم مطلب اينكه هميشه برنامهء دينى را رعايت نماييد . و نيز گواهان براى خدا باشيد . مراد اعم از شهادت در محكمهء قضات است ؛ يعنى در همهء گواهىها و اخبار از مافىالضمير خود ، خدا را در نظر گيريد و مطابق واقع گواهى دهيد .
وَ لَوْ عَلَى أَنفُسِكُمْ أَوِ الْوَالِدَيْنِ وَ الْأَقْرَبِينَ إِن يَكُنْ غَنِيًّا أَوْ فَقِيرًا فَاللَّهُ أَوْلَى بِهِمَا
يعنى : شهادت به حق دهيد هر چند به زيان خود يا پدر و مادر و نزديكانتان باشد ؛ و كسى كه به زيانش گواهى داديد خواه بىنياز باشد يا فقير ، خدا به او سزاوارتر است . يعنى شما نبايد براى رعايت حال وى شهادت به باطل دهيد ، مثلًا اگر يكى از طرفين نزاع بىنياز و ديگرى فقير است نبايد براى تحقير فقير يا جلب رضايت غنى شهادت باطل به نفع غنى دهيد ، و يا آن كه براى رعايت حال فقير شهادت باطل به نفع فقير دهيد .
فَلَا تَتَّبِعُواْ الْهَوَى أَن تَعْدِلُواْ وَ إِن تَلْوُ اْ أَوْ تُعْرِضُواْ فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا
يعنى : پس در مقام شهادت ، تبعيت از هواى نفس نكنيد كه از حق عدول نماييد . و اگر از گواهى به حق زبان به باطل پيچيديد و گواهى به باطل داديد و يا از گواهى اعراض كرديد ، پس جز اين نيست كه خداوند به آنچه انجام مىدهيد آگاه است ، يعنى مستحق عِقاب مىشويد و آن نزد خداوند محفوظ است .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 161
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٦١