ثالثاً - اطلاق آيه بىترديد تقييد مىشود به واسطهء روايات وافر و قطعى در مورد عدهاى از مكفِّرات ، مانند توبه كه مكفِّر همهء گناهان است ، و ترك كبائر گناه كه مكفِّر صغائر است ، و مواظبت بر حسنات كه سبب ذهاب و نابود شدن سيئات است ، و نفس اعتقاد صحيح به نبوّت و ولايت ، و حبّ اهلبيت عصمت و طهارت عليهمالسلام ، و بالأخره شفاعت در آخرت و در نهايت رحمت واسعهء خداوندى كه همه وسيلهء سقوط استحقاق و سبب آمرزشاند .
وَمَن يَعْمَلْ مِنَالصَّالِحَاتِ مِن ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُوْلئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ نَقِيرًا
اين آيه در مقابل « من يعمل سوءاً يُجزَ به » است و « مَن » موصوله مبتداست و مفيد عموم به قرينهء خبرش « اولئك » ، و جملهء « و هو مؤمن » حال است از فاعل « يعمل » و اشاره به قاعدهء كلّى الهى است كه ترتّب پاداش اخروى بر هر عمل صالحى منوط و مشروط به ايمان عامل است و گرنه عمل غيرمؤمن مطلقاً باطل و بيهوده است چنان كه در آيات ديگر اين كتاب كريم مكرّر آمده است ، نظير : وَالَّذِينَ كَفَرُواْ أَعْمَالُهُمْ كَسَرَابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمَانُ مَآءً [ نور ، 39 ] و مَّثَلُ الَّذِينَ كَفَرُواْ بِرَبِّهِمْ أَعْمَالُهُمْ كَرَمَادٍ اشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيحُ فِى يَوْمٍ عَاصِفٍ [ ابراهيم ، 18 ] و غير اينها .
معناى آيه : و هر كه چيزى از عملهاى شايسته را به جا آورد ، يعنى مقدارى را كه مىتواند ، خواه مرد و خواه زن ، در حالى كه مؤمن باشد ، يعنى به اصول عقايد شريعت عصر خويش گرويده باشد ، چنين كسانى به بهشت وارد خواهند شد ، و هرگز آنان در عالم آخرت حتى به اندازهء نقطهء پشت هستهء خرما ، يعنى كمترين حد ، ستم نمىبينند . يعنى نه عملشان بىپاداش مىماند و نه از پاداششان كاسته مىشود و نه بر كيفر گناهشان افزوده مىگردد .
وَمَنْ أَحْسَنُ دِيناً مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ للَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ وَاتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفاً وَاتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا « 125 » وَللَّهِ مَا فِي السَّماوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطاً « 126 »
تفسير روان (فارسى) — صفحة 148
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٤٨