معناى آيه : شيطان همواره با وسوسههاى خود و توسط پيروان انسى خود به آنها وعده مىدهد ، مثلًا به غنا و ثروت در موارد تحصيل مال حرام ، و به فقر و فاقه در مقام انفاقات قربىِ واجب و مستحب ، و به پيروزى در جايى كه اقدام باطل و نارواست ، و به شكست در موردى كه اقدام بهجا و لازم است . و نيز در دلهاى آنها آرزوهاى باطل مىافكند . و شيطان هرگز به آنها جز فريب و مكر وعدهاى نمىدهد .
أُوْلئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَ لَايَجِدُونَ عَنْهَا مَحِيصاً
« اولئك » اشاره به اولياى شيطان و نصيب او از مردم است . يعنى : آنها هستند كه جايگاهشان در آخرت دوزخ است ، و هرگز راه فرارى از آن نمىيابند . زيرا آنان اصول عقايدشان باطل است و محكوم به خلودند ، و راه نجات قانونى وجود ندارد و فرار تكوينى هم محال است .
وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَداً وَعْدَ اللَّهِ حَقّاً وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ قِيلًا « 122 »
تفسير :
وَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَ عَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ
خداوند پس از ذكر اينكه عاقبت امر پيروان شيطان در آخرت دوزخ است ، در اين آيه طبق سنّت جاريهء خود در اغلب مواردِ اين كتاب كريم اشاره به عاقبت امر مؤمنان صالح نموده است . يعنى : و كسانى كه ايمان آوردند و عملهاى شايسته انجام دادند به زودى آنها را وارد بهشتها و باغهايى مىكنيم كه از زير درختان آنها پيوسته نهرها جارى مىگردد .
خَالِدِينَ فِيهَآ أَبَداً وَعْدَ اللَّهِ حَقّاً
يعنى : در حالى كه آنان در آنجا براى هميشه جاودان اند . زيرا ساختار وجودشان همانند دنيا موقّت نيست بلكه دائمى بلاامَد است و ساكنان آنجا را در روح افسردگى و
تفسير روان (فارسى) — صفحة 145
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٤٥