وَمَن يَعْمَلْ سُوءاً أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُوراً رَحِيماً « 110 » وَمَن يَكْسِبْ إِثْماً فَإِنَّمَا يَكْسِبُهُ عَلَى نَفْسِهِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيماً حَكِيماً « 111 » وَمَن يَكْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ إِثْماً ثُمَّ يَرْمِ بِهِ بَرِيئاً فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَاناً وَإِثْماً مُبِيناً « 112 »
لغت :
بَهَتَه بهتاناً - از باب مَنَع - : دروغ بست بر او . خَطِئَ الرجلُ - از باب عَلِم - : راه به غيرصواب رفت ، گناه كرد . اثم : گناهى كه انسان را از كارهاى خير محروم سازد نظير گناهان كبيره .
تفسير :
وَ مَن يَعْمَلْ سُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُوراً رَّحِيماً
در اين سه آيه سه اثر براى گناه ذكر شده است : 1 - هر گناهى با توبه قابل عفو است . 2 - هر گناهى اثر سوئى در مرتكب آن دارد . 3 - نسبت دادن هر گناهى به ديگران بهتان و جرم آشكار است .
معناى آيهء اول : و هركس عمل زشتى به جا آورد يا به خويشتن ستم كند سپس توبه و استغفار نمايد خدا را بسيار آمرزنده و مهربان مىيابد .
مراد از عمل سوء ، ستم به ديگران و از ظلم به نفس ، گناه خود شخص است . و محتمل است مراد از اول ، گناه فرعى و از دوم ، شرك و كفر باشد . و به هر حال ، آيه در مقام بيان انطباق مفادش به مورد نزول آن و قبولى توبه در آن است .
وَ مَن يَكْسِبْ إِثْماً فَإِنَّمَا يَكْسِبُهُ عَلَى نَفْسِهِ وَ كَانَ اللَّهُ عَلِيماً حَكِيماً
يعنى : و هركس گناهى كسب كند و مرتكب شود جز اين نيست كه به ضرر خود كسب نموده است .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 137
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٣٧