راه فرارى پى نبردهاند . يعنى مانند مؤمنان در جنگ مشركان مكّه و ساير مؤمنانى كه گرفتار قدرتهاى جائر شده و راه نجات ندارند .
فَأُوْلئِكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَعْفُوَ عَنْهُمْ وَ كَانَ اللَّهُ عَفُوًّا غَفُوراً
يعنى : پس آنها هستند كه اميد است خداوند از آنها درگذرد ، و خدا همواره صاحب عفو و غفران است .
وَمَن يُهَاجِرْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُرَاغَماً كَثِيراً وَسَعَةً وَمَن يَخْرُجْ مِن بَيْتِهِ مُهَاجِراً إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَكَانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً « 100 »
لغت :
راغَمَه : دشمنى كرد با او و طرد كرد او را . مُراغَم : قرارگاه و محل انتقال .
تفسير :
وَ مَن يُهَاجِرْ فِى سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِى الْأَرْضِ مُرَاغَماً كَثِيراً وَسَعَةً
يعنى : و هركس از وطن خويش در راه خدا هجرت نمايد ( مانند هجرت از محيط اشرار براى حفظ دين ، و هجرت براى جهاد در راه حق و تحصيل علوم دينى و كمالات انسانى و هر كارى كه در شرع لازم و در وطن غير مقدور است . و از اين قبيل بود هجرت مسلمانان در صدر دعوت پيامبر از مكه به سوى حبشه و مدينه و جاهاى ديگر ) او در روى زمين مراغم بسيار و وسعت پيدا مىكند ، يعنى مىتواند مساكن و منازل زيادى بيابد كه اهداف خود را در آنجا عملى كند و بر مخالفانش پيروز گردد و در وسعتى از زندگى دنيوى و دينى قرار گيرد .
وَ مَن يَخْرُجْ مِنم بَيْتِهِ مُهَاجِراً إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَ كَانَ
تفسير روان (فارسى) — صفحة 127
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٢٧