اللَّهُ غَفُوراً رَّحِيماً
يعنى : و هركس از خانهء خود به عنوان هجرت به سوى خدا و رسولش ، يعنى براى تحصيل علم به كتاب و عمل به دين آنها بيرون آيد ، سپس او را مرگ دريابد ، يعنى موفق به هدف هجرت نشود ، پس بىترديد پاداش او بر عهدهء خدا مىافتد . و اين تعبير به لحاظ حتمى بودن پاداش و بزرگ بودن آن است . و ذكر دو جملهء شرطيه در اين آيه اشاره بر اين است كه مهاجر الىاللَّه اگر زنده بماند موفّق به هدف بزرگ است ، و اگر بميرد مستحق پاداش بزرگ است . و خدا سخت آمرزنده و مهربان است .
وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَن يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنَّ الْكَافِرِينَ كَانُوا لَكُمْ عَدُوا مُبِيناً « 101 »
[ نماز در سفر و ميانهء نبرد ]
لغت و اعراب :
ضَرَب فى الأرض : سفر كرد . معناى كنايى است كه حقيقت پيدا كرده . جناح : گناه . ان خفتم شرط است براى ترخيص قصر .
تفسير :
وَ إِذَا ضَرَبْتُمْ فِى الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَقْصُرُواْ مِنَ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَن يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُواْ إِنَّ الْكَافِرِينَ كَانُواْ لَكُمْ عَدُوّاً مُّبِيناً
ظاهر آيه اين است كه تمام بودن نمازهاى چهار ركعتى در حال نزول آيه ، معروف و مرتكز در اذهان مسلمين و مورد عمل بوده به طورى كه حكم به قصر ، حكمى حادث و تشريعى و ناسخ اتمام سابق بوده و با دو شرط حكم قصر در اين آيه تشريع شده است : سفر و خوف .
و همهء نمازهاى پنجگانه پس از هجرت پيامبر اسلام تا قريب يك سال و نيم طبق