گرفتند . آيه در اين باره مىفرمايد :
اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، هنگامى كه در راه خدا ، يعنى براى جهاد يا حج يا امور خيريهء ديگر ، سفر كرديد دربارهء اشخاص و پيشامدها تفحّص و بررسى نماييد و به كسى كه به شما القاى سلام كرد نگوييد تو مؤمن نيستى و از راه ترس يا نفاق سخن مىگويى .
و مراد از القاى سلام ، گفتنِ سلام تحيّت است كه حكايت از اسلامش كند ، يا اظهار اسلام و تكلّم به شهادتين است .
تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِندَ اللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ
يعنى : اظهار اسلام او را رد نكنيد در حالى كه مىخواهيد با اين كار متاع زندگى دنيا بطلبيد ، در صورتى كه غنيمتهايى فراوان در نزد خداوند است و از هر راهى مىتواند شما را از كالاهاى دنيا برخوردار نمايد .
كَذَلكَ كُنتُم مِّنْ قَبلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيكُمْ فَتَبَيَّنُواْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيراً
از اين آيه حكم قتل واقعشده معلوم نمىشود كه از قبيل عمدى است يا خطائى ، و قتل مؤمن است يا كافر ، ولى مقتضاى دقت اين است كه قتل خطائى بوده ، زيرا شخص مقتول هرچند اظهار اسلام كرده ، لكن قاتلها يقين پيدا نكردند بلكه گمان آنها و ظنّشان كذب او بوده كه از ترس و تقيه اظهار اسلام مىكند . و چون در اين مورد شرعاً ظاهر كلام معتبر است ، پس در نتيجه قاتلان مخالفت يك امارهء ظنّيه كردهاند هرچند به طمع مال دنيا بوده ، و اين معنا قتل را عمدى نمىكند بلكه در نهايت ، قتل خطايى است و قاتلان ، محكوم به قصاص نمىشوند ، و حداقل « تُدرَأ الحدود بالشبهات » شامل آن مىگردد . ولى چون علت وقوع آنها در مخالفت اين حكم ، طمع در مال دنيا بوده پس حال آنها در زمان وقوع حادثه تشبيه شده به حال پيش از اسلام آنها .
معناى آيه : حال شما همان گونه است كه پيش از اسلام بوديد و به طمع متاع دنيا قتلهاى نابجا و ناروا انجام مىداديد ، پس خدا بر شما منّت نهاد كه اسلام در دلهاى شما رسوخ كرد و شما را تربيت نمود . پس براى بعد از اين حتماً تبيّن كنيد و بررسى نماييد ، زيرا خداوند از همهء اعمال باطنى و افعال خارجى كه انجام مىدهيد آگاه است .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 122
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٢٢