ارفاق و عطف توجهى است از خداوند نسبت به قاتل . و يا دليل است براى اصل « تحرير رقبه » در هر سه مورد ؛ يعنى ايجاب آزاد كردن برده عطف توجهى است از جانب خداوند به جامعه كه چون انسان مؤمنِ آزادى از ميان آنها كم شده ، به واسطهء عتق ، يعنى خارج كردن فردى از ملكيت شخص و افزودن آن بر انسانهاى آزاد ، نقص آن را جبران نموده است . و خداوند از ازل تا ابد به حال همگان دانا و در وضع احكام براى آنها داراى حكمت است .
وَمَن يَقْتُلْ مُؤْمِناً مُتَعَمِّداً فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِداً فِيهَا وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهُ وَأَعَدَّ لَهُ عَذَاباً عَظِيماً « 93 »
تفسير :
اين آيه در بيان حكم قتل عمدى است كه موضوع آن در آيهء قبل بيان شد و داراى احكام تكليفى و وضعى است ، مانند حرمت شديد و مؤكّد خود قتل ، و وجوب كفّارهء جمع براى قاتل ، و وجوب تسليم نفس بر وى در مقابل ارادهء ولى دم از قصاص يا عفو ، و تخيير ولىّ دم ميان قصاص و عفو و مطالبهء ديه ، ولى در آيه تنها اشاره به كيفر اخروى آن شده است .
معناى آيه : و كسى كه مؤمنى را عمداً بكشد ، پس كيفر اخروى او جهنم است در حالى كه در آن جاودان ماند ، و خدا بر او غضب كرده و او را لعنت نموده و براى او عذابى بزرگ مهيا كرده است . و ممكن است اين سه جمله براى انشاء باشند . يعنى خدا غضبش كند و لعنتش نمايد و براى او عذابى بزرگ مهيّا سازد .
بدان كه كشتن عمدى مؤمن از گناهان كبيرهء فرعى است نه اصولى ، يعنى كفرآور نيست ، پس چگونه در آيه كيفر او خلود در جهنم است در صورتى كه خلود از آثار كفر است ؟ و از اين رو برخى از علما بر آن اند كه مراد از قتل مؤمن در اينجا كشتن به نيت تحليل است ، يعنى حلال شمارد و بكشد ، زيرا حرمت قتل مؤمن از ضروريات دين است و كشتن بدين
تفسير روان (فارسى) — صفحة 120
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٢٠