وَ اللَّهُ يَكْتُبُ مَا يُبَيِّتُونَ
يعنى : و خداوند همهء آنچه را كه شبانه تدبير مىكنند و نقشه مىكشند مىنويسد .
فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَ كَفَى بِاللَّهِ وَكِيلًا
يعنى : پس فعلًا از آنها روى برتاب ، يعنى نه در فكر عكسالعمل خشن باش و نه در صدد جنگ . و بر خدا توكل كن ، يعنى كارهاى خود را بر عهدهء او بسپار ، و خدا از حيث تعهد و تصدّى امور كافى است .
أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِندِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلَافاً كَثِيراً « 82 »
تفسير :
أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْءَانَ
اين آيه دربارهء اصحاب فكر و اهل نظر و انديشمندان و عقلاى عالم است ، خواه اهل كتاب باشند يا غير آنها ، و خواه اين كتاب را پذيرفته باشند يا نه ، بلكه براى همهء مكلّفان است از زمان نزول اين كتاب تا آيندهء تاريخ در طول بقاى نسل بشر در دنيا . و استفهام ، براى تحريض و ترغيب در تفكّر است .
معناى آيه : پس آيا مردم در اين قرآن تفكّر و تدبّر نمىكنند ؟
مراد تفكّر در تمام جهات آن است : تفكّر در حالات آورنده ، زمان نزول ، محيط نزول ، عادت و رسوم عصر نزول و اقوام و ملل مختلف طرف خطاب آن .
و تفكّر در فصاحت الفاظ ، زيبايى كلام ، رسايى بيان ، بلاغت سخن ، كثرت معارف و عمق محتوا .
و تفكّر در متانت مكتب و مذهبى كه القا كرده ، و سعهء شريعتى كه عرضه داشته ، و دقت و متانت اصول و فروع دينى كه به جامعه اهدا نموده است .
و تفكّر در عدم وجود اختلاف و تناقض و تضاد و تعارض در مجموع مندرجات آن از آغاز تا پايان .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 107
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٠٧