وضوح و صراحت دلالت بر وجوب حجاب دارد ؛ و ثانيا به نحو اشعار دالّ بر حرمت نظر است . دليل هفتم صريح است بر وجوب حجاب ؛ زيرا در مكاتبه ، امام عليه السلام امر مىفرمايد به نقاب انداختن زن موقع معرفى خود براى شهود ، و اين امر مشعر به حرمت نظر شهود است به صورت زن . دليل هشتم ، مانند دليل پنجم است . و دليل نهم ؛ اين دليل مشترك است بين حرمت نظر و وجوب حجاب به نحو تساوى ؛ يعنى ممكن است براى هريك از دو مسأله و موضوع مورد استشهاد و استدلال واقع شود .
نگاه كردن تيرى از تيرهاى زهرآلود شيطان است و چه بسا نگاهى كه براى آدمى يك حسرت طولانى سبب شده است : « النظرة سهم من سهام ابليس مسموم و كم من نظرة أورثت حسرتا طويلة » « 1 » و نيز هر عضوى زنايى مخصوص به خود دارد ؛ چنانكه زناى چشم نظر است و زناى دهان بوسه است و زناى دست لمس است : « ما من احد الّا و هو يصيب حظّا من الزّنا ، فزنا العينين النظر و زنا الفم القبلة و زنا اليدين المس ؛ » « 2 » و نيز هركس براى خدا ترك نظر كند ، خدا وى را امن و ايمانى دنبال آن نصيب فرمايد كه مزّهء آن بچشد :
« من ترك النّظر للّه عزّ و جلّ و لا لغيره أعقبه اللّه امنا و ايمانا يجد طعمه » « 3 » و نيز نگاهى پس از نگاه ديگر در دل آدمى شهوتى مىكارد و وى را دچار فتنه مىنمايد : « ايّاكم و النظرة فانّها تزرع فى قلب صاحبها الشّهوة و كفى بها لصاحبها فتنة ، « 4 » و نيز نظر اول روا و دوم ناروا و در سومى تباهى است : « النظرة الاولى لك و الثانى عليك و الثالثة فيها الهلاك » ؛ « 5 » و نيز آنكس كه به زنى نگاه كند ، پس چشم خود را به آسمان اندازد و يا بپوشد ، خدا به وى ايمانى بخشد كه مزّه آن را بچشد : « من نظر الى امرأة فرفع بصره الى السماء و غمّض بصره لم يرتدّ اليه طرفه حتى يعقبه اللّه ايمانا يجد طعمه » « 6 » و نيز « كسى كه از بلندى به خانهء همسايه نگرد ، پس به عورت مردى يا مو و جسد زنى نگاه كند ، بر خداست كه او را وارد آتش نمايد و با مردمان منافقى كه در دنبال زنان مردم مىرفتهاند ، محشور كند ؛ و از دنيا نخواهد رفت ، مگر اينكه خدا وى را رسوا كند و عورت او را در آخرت ظاهر نمايد ؛ و هركس دو چشم به حرامى و
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 5 ، ص 559 ؛ مستدرك ، ج 14 ، ص 271
( 2 ) . وسائل الشيعة ، ج 20 ، ص 191 ، 326
( 3 ) . متن حديث چنين است : النظرة سهم من سهام ابليس مسموم ، من تركها لله عزّ و جلّ لا لغيره ، أعقبه الله ايمانا يجد طعمه . من لا يحضر ، ج 4 ، ص 18 ؛ وسائل ، ج 20 ، ص 192 ؛ مستدرك ، ج 14 ، ص 268
( 4 ) . مستدرك ، ج 14 ، ص 270
( 5 ) . من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 474 ؛ در سنن ابى داود ( 1 / 496 ) اين روايت به اين مضمون آمده است : يا علىّ لا تتّبع النّظرة بالنّظرة ، فإنّ لك الاولى و ليست لك الاخرة .
( 6 ) . بنگريد : من لا يحضر ، ج 3 ، ص 343 ؛ ج 4 ، ص 18 ؛ وسائل ، ج 20 ، ص 193 ؛ مكارم الاخلاق ، ص 236