الكافى الخ ؛ ( 6 ) و سيرة المتديّنين من الستر ؛ ( 7 ) و لأمرها بالتنقّب عند ارادة الشهادة كما فى مكاتبة الصفار الايه ( 8 ) و خبر ابى سعيد الاسكافى عن أبى جعفر عليه السلام الحديث ؛ ( 9 ) و لمناسبة ذلك البعد عن الوقوع فى الزنا و الافتنان ؛ و من المعلوم من الشارع ارادة عدمهما و لذا حرّم ما يحتمل ايصاله اليهما من النظر و نحوه . « 1 » بعد از ذكر و تقرير اين ادلّه ، شروع مىنمايد به تضعيف و تنقيد از ادلّهء قائلين به جواز نظر نسبت به وجه و كفين ؛ و بعد از اتمام كلام اظهارنظر خود مىفرمايد بقوله : « فلا ريب فى انّ ترك النظر أحوط و أقوى » . « 2 »
اينك موقع رسيدگى به ادلّهء حرمت نظر [ كه توسط صاحب جواهر مطرح شد ] رسيد كه ببينيم آيا دلالت بر وجوب حجاب هم دارد يا خير . واضح است كه دليل اول ، يعنى اطلاق آيهء غضّ و حرمت نظر ، دلالتى بر وجوب حجاب ندارد نه بالمطابقه و نه بالالتزام ؛ زيرا حرمت نظر مستلزم وجوب حجاب نيست ؛ چنانكه نظر كردن زن به دست و صورت مرد هم نزد قائلين به حرمت نظر مطلقا حرام است ، لكن حرمت نظر زن ، مستلزم وجوب حجاب مرد نيست . و اما دليل دوم ؛ خيلى واضح و آشكار است صراحت اين دليل بر وجوب حجاب ؛ زيرا در صورت ثبوت عورت بودن تمام بدن زن ، من القرن الى القدم ، به اطباق و اتفاق فقها البته بطور قطع حكم عورت كه حرمت نظر و وجوب حجاب و ستر باشد ، شامل دست و صورت زن خواهد شد . و اما دليل سوم ، دلالت اين دليل بر وجوب حجاب و حرمت نظر چنان است كه قبلا شرح داديم . اگر در نظر نداريد ، مراجعه كنيد . و اما دليل چهارم ؛ اين آيه بدوا بالصراحه دلالت بر وجوب حجاب دارد ؛ و ثانيا به نحو اشعار دلالت بر حرمت نظر ؛ زيرا ترخيص و اباحهء وضع ثياب براى زنان در اين آيه معلّق بر يك وصف وجودى « قاعده بودن » يعنى متقاعد « بازنشسته » بودن زن است از ازدواج ؛ و به عبارت اخرى ، ترخيص كشف حجاب معلّق بر پير بودن زن قرار داده و ترخيص به اين كيفيت و ترتيب ، مفيد عدم رخصت در وضع ثياب است براى زن با عدم وصف مذكور ؛ و عدم جواز وضع ثياب و وجوب حجاب ، مشعر به حرمت نظر خواهد بود . و اما دليل پنجم : پس دلالتى بر وجوب حجاب ندارد ؛ زيرا گفتيم حرمت نظر دال بر وجوب حجاب نيست . و اما دليل ششم ، يعنى سيرهء متديّنين بر ستر و حجاب ؛ اين دليل بهطور
هامش
( 1 ) . جواهر الكلام ، ج 29 ، ص 77
( 2 ) . جواهر الكلام ، ج 29 ، ص 80